Türkiye'de Yapay Zeka Mevzuatı Gerçekte Nerede?

Dürüst cevap ve konuşmanın neden orada bitmediği

Türkiye'de yürürlükte özel bir yapay zeka kanunu yok. Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne çeşitli kanun teklifleri sunuldu ve hiçbiri kanunlaşmadı. Durumun tam ve doğru ifadesi budur ve bu konudaki neredeyse her Türkçe sayfa tam burada biter. Bu konuyu arattıysanız muhtemelen aynı paragrafa varıp duran dört hukuk bürosu özeti okumuşsunuzdur; elinizde bir hukuki tespit kalır, bir mühendislik kararı kalmaz. Bu yazı o boşluğun diğer tarafından yazıldı. Cevaplanmaya değer soru kanunun ne dediği değil, bir ekibin bu çeyrekte mimarisinde, kayıt tutma düzeninde ve sözleşmelerinde neyi değiştirmesi gerektiğidir. Bu yazıda her bölümün sonunda bir mühendislik kararı bırakmaya çalıştık.

Tek bir kanunun yokluğu, düzenlemenin yokluğundan gerçekten farklı bir şeydir. Yapay zeka sistemi geliştiren Türk kurumları kişisel veri hukukuyla, ceza hukukuyla, internet yayınlarına ve içerik sorumluluğuna dair kurallarla, ortaklara ve karşı taraflara karşı ticari hukuktan doğan yükümlülüklerle, denetime tabi iseler sektörel gözetimle ve giderek artan biçimde Avrupalı müşterilerin sözleşmesel talepleriyle zaten sınırlanmış durumda. Özel bir kanun çıkmadığı için bunların hiçbiri ortadan kalkmıyor. Uygulamada hiçbir düzenleyici kısıtla karşılaşmayan bir Türk yapay zeka sistemine hiç rastlamadık. Sahiplerinin öyle sandığı çok sisteme rastladık; bu farklı ve daha pahalı bir durumdur. Fark genellikle ilk denetimde ya da ilk Avrupa ihalesinde ortaya çıkar.

Hukuki sorunun içinde bir planlama sorusu da saklı. Özel bir kanun gelirse içeriği bakımından sürpriz olmayacak. Bu alandaki düzenleyici metinler tanıdık bir talepler kümesinde birleşiyor: hangi sistemleri çalıştırdığınızı bilin, içine hangi verinin girdiğini bilin, bir kişiyi etkileyen sonucu açıklayabilin, kayıt tutun, insanın müdahale etmesine izin verin ve insanlara bir makineyle konuştuklarını söyleyin. Bu yetenekleri kurmuş bir ekip, makul her metin altında iyi konumdadır. Bir politika klasörü kurmuş ekip değildir. Bu yazının bütün tezi budur ve aşağıdaki her bölüm bunu somutlaştırma yoludur. Bölümlerin sırası da rastgele değil; ucuz ve geri dönüşü hızlı olanlar başta duruyor.

Uyarlama yoluyla düzenleme: sizi zaten bağlayan metinler

İlk metin 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'dur. Neredeyse her yapay zeka projesine dokunan metin budur, çünkü işe yarayan hemen her veri kümesi bir yerinde kişisel veri barındırır. Madde 5 işlemenin hukuki sebebini, Madde 6 sağlık ve biyometrik veri gibi özel nitelikli verileri, Madde 10 ilgili kişiyi aydınlatma yükümlülüğünü düzenler; Madde 11(g) kişiye, münhasıran otomatik sistemlerle analiz edilmesi suretiyle aleyhine bir sonuç ortaya çıkmasına itiraz hakkı verir ve Madde 12 veri sorumlusuna veri güvenliği yükümlülükleri yükler. Bu beş madde bugün Türkiye'deki yapay zeka uyumunun pratik iskeletidir ve bir sistem tasarımını yeniden şekillendirmeye fazlasıyla yeter.

İkincisi, çoğu mühendislik ekibinin beklediğinden daha çok önem taşıyan Türk Ceza Kanunu'dur. Kişisel verilerin hukuka aykırı biçimde kaydedilmesi, ele geçirilmesi veya yayılması ile gerektiğinde silinmemesi idari değil cezai konulardır. Bu, şirket içindeki risk konuşmasını değiştirir: bir müşteri tablosunun kayıt altına alınmadan ince ayar hattına aktarılması yalnızca bir uyum bulgusu değildir. Buna internet yayınlarına ilişkin 5651 sayılı Kanun'u ekleyin; içerik sorumluluğunu, kaldırma mekaniğini ve barındırma sorumluluklarını düzenleyen bu metin, ölçekte içerik üreten veya yayımlayan her şeye doğrudan sınır çizer. Kamuya açık bir yüzeye yayın yapan üretken bir özellik tam olarak bu rejimin içindedir.

Dördüncüsü Türk Ticaret Kanunu'dur ve kimsenin andığı metin değildir. Yöneticiler şirketi yönetirken özen yükümlülüğü altındadır, kayıt tutulması gerekir ve esaslı operasyonel riskler yönetim kurulunun görüş alanına aittir. Ticari kararları alan ya da şekillendiren, bunu nasıl yaptığına dair hiçbir kaydı olmayan bir yapay zeka sistemi, her şeyden önce bir kurumsal yönetişim sorunudur. Bu dört metin birlikte tutarlı bir gereklilikler kümesi üretiyor: ifade edebileceğiniz bir hukuki sebep, kanıtlayabileceğiniz bir güvenlik duruşu, otomatik kararların kaydı, itiraz için bir insan yolu ve bir içerik sorumluluğu pozisyonu. Bu az bir şey değil; bir programın büyük kısmı.

Düzenleyicinin şimdiden beklediği şeyler

Kişisel veri düzenleyicisi üretken yapay zekaya özgü bir rehber yayımladı. Üretken Yapay Zekâ ve Kişisel Verilerin Korunması Rehberi, kurumun kendi Rehberler dizininde kvkk.gov.tr üzerinde yer alıyor; aynı sitede on beş soruluk daha kısa bir sürümü de var. Bu bağlayıcı bir düzenleme değil, rehberdir; bazı ekipler bunu yok sayma izni olarak okuyor. Bu, denetimin nasıl işlediğinin yanlış okunmasıdır. Rehber, düzenleyicinin neyi makul saydığını söyler; bir incelemede veya şikâyette ölçüleceğiniz ölçüt tam olarak budur ve tasarımı ona göre kurmak, sonradan tartışmaktan çok daha ucuzdur. Rehberi bir tavsiye metni değil, denetçinin elindeki kontrol listesi gibi okumak doğru yaklaşımdır.

Kurum ayrıca ajan sistemlere ilişkin bir belgeyi, kendi Türkçe terimiyle Etken Yapay Zekâ başlığıyla, 12 Mart 2026'da yayımladı. Kendi dokümantasyonunuzda ne derseniz deyin, biz AI ajanı diyoruz, yalnızca metin üretmek yerine eylem gerçekleştiren sistemler bu yazıdaki her kontrolün bahsini yükseltir. E-posta gönderebilen, kayıt güncelleyebilen veya ödeme tetikleyebilen bir ajan, yanlış çıktıyı yanlış eyleme çevirir; denetim sorusu da modelin ne söylediğinden sistemin ne yaptığına ve kimin durdurabileceğine kayar. Ajan geliştiriyorsanız o belgeyi izin modelini tasarladıktan sonra değil önce okuyun. Bir ajanın yetkilerini sonradan daraltmak, en baştan dar tanımlamaktan hem daha pahalı hem de daha risklidir.

Rehberin pratikte ne anlama geldiğini üretken yapay zeka rehberinin mühendislik okuması yazısında ayrıntılı ele alıyoruz, ama kısa hâli bir paragrafa sığar. Yalnızca istem için değil, veri kümesinin tamamı için hukuki sebep belirleyin ve kaydedin. İnsanları gerçekten anlayabilecekleri bir dille aydınlatın. Özel nitelikli veriyi, özel ve savunulabilir bir gerekçe olmadan genel amaçlı bir hatta sokmayın. İstemleri ve çıktıları yalnızca gerekçelendirebildiğiniz kadar saklayın. Silmenin, vektör veritabanı dahil türev tutan her deponun içine ulaşmasını sağlayın. Ve belirli bir tarihte modelin ürettiğini kimin incelediğini gösterebilin. Bu altı maddenin tamamı kod, şema ve iş akışı değişikliğine karşılık gelir.

Brüksel etkisi: AB Yapay Zeka Yasası Türk şirketine nasıl ulaşıyor

Bir Türk şirketi için ciddi yapay zeka düzenlemesine giden en yaygın yol Ankara'dan geçmiyor. Münih'teki bir müşteriden geçiyor. AB Yapay Zeka Yasası, yani (AB) 2024/1689 sayılı Tüzük, sistemleri Birlik pazarına süren sağlayıcılara ve ayrıca Birlik dışında yerleşik olup sistemin çıktısı Birlik içinde kullanılan sağlayıcı ve kullanıcılara ulaşıyor. Avrupa'da hesapları olan bir Türk SaaS sağlayıcısı, ürününe model gömen bir ihracatçı, çıktısı bir AB müşterisi tarafından tüketilen bir hizmet şirketi: bunların hepsi her sunucu, her mühendis ve her sözleşme Türkiye'de kalırken Tüzüğün içinde oturabilir. Kapsam değerlendirmesi de şirket başına değil, sistem ve rol başına yapılır.

Takvim bu yaz değişti ve Türkçe kaynakların büyük bölümü henüz yetişemedi. 8 Temmuz 2026 tarihli (AB) 2026/1744 sayılı Tüzük, Resmî Gazete'de 24 Temmuz 2026'da yayımlandı ve 27 Temmuz 2026'da yürürlüğe girdi. Ek III kapsamındaki bağımsız yüksek riskli yükümlülükleri 2 Aralık 2027'ye, Ek I kapsamındaki ürüne gömülü yüksek riskli yükümlülükleri 2 Ağustos 2028'e erteledi. 2 Ağustos 2026'da yürürlüğe giren Madde 50 şeffaflık yükümlülüklerini ertelemedi; piyasada hâlihazırda bulunan sistemlerin sentetik içerik işaretlemesi için 2 Aralık 2026'ya kadar geçiş süresi var. Metin eur-lex.europa.eu/eli/reg/2026/1744/oj adresinde, Komisyon ise digital-strategy.ec.europa.eu sayfasını sürdürüyor. İkisi de birincil kaynaktır ve tarih tartışmalarını tek başına bitirir.

Türk ekipler için bundan iki sonuç çıkar. Birincisi, yaptırım maruziyeti yerel bilançonuza göre boyutlandırılmaz: rejim kademelidir ve dünya genelindeki yıllık cironun bir payı ya da sabit bir avro tutarı, hangisi yüksekse o biçiminde ifade edilir; en üst kademe dünya genelindeki yıllık cironun %7'sine veya 35 milyon avroya kadar çıkar. İkincisi, yükümlülükler herhangi bir düzenleyiciden çok önce ticari yoldan, satın alma anketleri ve sözleşme maddeleriyle gelir. Takvimin tamamı, sınıflandırma soruları ve ertelemenin ne kazandırıp ne kazandırmadığı, bu yazının eşi olan omnibus sonrası AB Yapay Zeka Yasası çözümlememizde anlatılıyor. O yazıyı önce hukuk ekibinize değil, mühendislik ekibinize okutun.

Sektör düzenleyicileri: çoğu yazının atladığı katman

Denetime tabiyseniz, düzenleyiciniz size her yapay zeka kanunundan daha yakındır. Türkiye'de bankacılık, sermaye piyasaları ve enerji alanlarının her birinin kendi düzenleyicisi var, yani BDDK, SPK ve EPDK, ve her biri bilgi sistemleri, dış hizmet alımı, hizmet sağlayıcı yönetimi, iş sürekliliği ve denetim konularında zaten kural yayımlıyor. Bu kurallar büyük dil modelleri düşünülerek yazılmadı, ama yeniden yazılmalarına gerek kalmadan onlara uygulanıyor. Müşteri verisini işleyen, dışarıda barındırılan bir model bir dış hizmet düzenlemesidir. Bir kredi veya işlem kararını esaslı biçimde etkileyen model, düzenlemeye tabi bir faaliyeti destekleyen bilgi sistemidir. Bu nitelendirmelerin doğru olması için yeni bir metin gerekmiyor.

Pratik etkisi şudur: denetime tabi kurumlar en bağlayıcı kısıtlarla ilk karşılaşanlardır ve bu kısıtlar genellikle model kalitesiyle değil konum ve kontrolle ilgilidir. Çıkarım nerede çalışıyor. Veriyi başka kim görebiliyor. Düzenleme denetlenebiliyor mu. Sağlayıcı çökerse ne oluyor. Kurum tanımlı bir süre içinde çıkabiliyor mu. Bu sorular mimariyi belirler ve erken belirler: pek çok Türk banka ve enerji projesinin kurum içi açık ağırlıklı modellerde ya da sözleşmesel garantilerle bölgesel kurulumlarda sonlanmasının nedeni budur; model seçimi konuşmasının çoğu zaman başlamadan bitmesinin nedeni de. Mimariyi bu kısıtlardan sonra tasarlamak, tasarlayıp sonra kısıtlara uydurmaktan çok daha ucuza gelir.

Burada bilinçli olarak belirli tebliğlere atıf yapmıyoruz, çünkü numaraları ve tarihleri değişir ve bayat bir atıf hiç atıf yapmamaktan kötüdür. Doğru hamle bir danışmanlık blogunda tebliğ özeti okumak değildir. Kendi uyum biriminizden kurumunuza uygulanan güncel bilgi sistemleri ve dış hizmet alımı düzenlemelerini istemek ve bu belgeleri fonksiyonel şartnamenizin yanında sistem gereksinimi olarak ele almaktır. Deneyimimizde bu görüşme bir hafta sürüyor ve düzenlemeye tabi bir yapay zeka projesindeki mimari belirsizliğin yaklaşık yarısını ortadan kaldırıyor; bu, hiçbir genel okumanın veremeyeceği bir getiridir. Aynı görüşmede saklama süresi ve denetim hakkı gibi kalemleri de netleştirmiş olursunuz.

Çift uyum programı: ikisinin katısına göre bir kez kurun

En sık gördüğümüz hata iki ayrı program yürütmektir. Türk ekibi yurt içi operasyon için bir KVKK hattı kurar, sonra bir Avrupalı müşteri sorunca üzerine bir Yapay Zeka Yasası hattı ekler ve elde iki envanter, iki dokümantasyon seti, iki inceleme akışı ve hangisinin esas olduğu konusunda anlaşamayan iki ekip kalır. Bu tekrar yalnızca para harcatmaz; en kötü anda, bir denetçi ikisini karşılaştırıp aynı sistemin her birinde farklı anlatıldığını gördüğünde yüzeye çıkan çelişkiler üretir. O noktadan sonra bir sistemi değil, bir tutarsızlığı savunuyorsunuzdur. Bu savunmayı kazanmanın kolay bir yolu yoktur ve çoğu zaman denetim süresini ikiye katlar.

Alternatif, her kontrol için iki rejimin katısına göre kurulmuş tek bir kontrol kümesidir; yargı yetkisi ayrı bir program değil, bir üstveri alanı olarak taşınır. Veri minimizasyonu ve hukuki sebep analizi Türk hukukunu izler, çünkü asıl yükümlülükleriniz oradadır. Teknik dokümantasyon, değerlendirme kanıtı ve piyasaya arz sonrası izleme Avrupa şablonunu izler, çünkü daha ayrıntılı buyurucudur. Şeffaflık, kullanıcıya daha çoğunu veren rejimi izler; bu genellikle Yapay Zeka Yasası'dır. Otomatik karar kayıtları ve insana itiraz yolu ikisini birden karşılar, çünkü ikisi de bunu ister. Sonuçta tek envanter, tek kanıt deposu ve bir yargı yetkisi alanı kalır.

Bu teorik bir tercih değil. İkisinin katısı yaklaşımı ölçülebilir biçimde daha ucuzdur, çünkü pahalı artefaktlar ortak olanlardır. Değerlendirme koşumu, model kaydı, yapılandırılmış kayıtlar ve inceleme akışı bir kez kurulur ve her rejime hizmet eder; gerçekten yargı yetkisine özgü iş ise çoğunlukla metindir: aydınlatma metinleri, sözleşme maddeleri ve her sisteme iliştirilen hukuki analiz. Birlikte çalıştığımız kurumlarda dağılım kabaca yüzde seksen ortak mühendislik, yüzde yirmi yerel hukuki özgüllük oluyor. Bütçeyi buna göre kurun ve mühendisliği tek bir sahibe verin. Artefaktların kendisi mühendislerin gerçekten işlettiği yönetişim yazısında tanımlı. Aynı artefaktları iki kez üretmek, en pahalı uyum hatalarından biridir.

İki rejimi birden karşılayan kontroller

Envanterle başlayın, çünkü adını koyamadığınız sistemler için hiçbir şeye uyum sağlayamazsınız. Yapay zekaya dokunan her sistem için tek satır; SaaS ürünlerinin içinde satın alınan özellikler dahil. Satır bir sahibi, hizmet ettiği iş sürecini, model ve sürümü, dokunduğu veri kategorilerini, çıktının Avrupa Birliği'ne ulaşıp ulaşmadığını, Türk hukukundaki hukuki sebebi, bir risk kademesini, insan gözetimi desenini, kayıt saklama süresini ve son gözden geçirme tarihini taşımalı. Birkaç yüz kişilik kurumlarda bu tipik olarak kısmi zamanlı dört ila sekiz hafta sürüyor ve kimsenin kaydetmediği iki ila beş sistemi düzenli olarak ortaya çıkarıyor; kimse sormadan yapmanın anlamı da bu.

Ardından veri yolunu açık ve savunulabilir hâle getirin. Bu, yalnızca kullanıcı istemi için değil veri kümesi için belgelenmiş bir hukuki sebep, metin barındırılan bir modele ulaşmadan önce maskeleme, bir silme işinin gerçekten uyguladığı bir saklama takvimi ve erişim kontrolünün erişim katmanına taşınması demektir; öyle ki kullanıcı, kaynak sistemde açamayacağı bir parçayı hiçbir zaman almasın. Ayrıca çıkarımın fiziksel olarak nerede çalıştığını ve sağlayıcınızın arkasında hangi alt işleyicilerin durduğunu bilmek demektir. Bunu destekleyen gizlilik mimarisi veri gizliliği yazımızda anlatılıyor ve Türk düzenleyicilerle Avrupalı müşterilerin neredeyse aynı kelimelerle sorduğu katman burasıdır. Cevabı yazılı ve şemalı hazırlamak birkaç gün sürer.

Sonra iddiaları savunmaya çeviren kanıt katmanı gelir. İstemlerinizi sürüm kontrolünde tutun, model sürümlerini sabitleyin, CI içinde sürümlenmiş bir değerlendirme paketi çalıştırın; girdileri, çıktıları, model sürümünü, erişim kaynaklarını ve inceleyen kişinin eylemlerini kaydedin ve model kaymasını izleyin. Bu, uyum yan etkisi olan sıradan mühendisliktir ve mekaniği gözlemlenebilirlik ve değerlendirme yazısında. Bunu bir kanun çıkınca ya da bir müşteri sorunca değil şimdi kurmanın nedeni, kanıtın geriye dönük üretilememesidir. 2026 değerlendirme geçmişini 2028'de yaratamazsınız ve hiçbir dokümantasyon eforu o boşluğu doldurmaz. Kanıt katmanı bir kez kurulduktan sonra ek maliyeti neredeyse tamamen depolama maliyetine iner ve bu maliyet öngörülebilirdir.

Son olarak insan yolu. İki rejim de otomatik bir sonuçtan etkilenen kişinin, sonucu gerçekten değiştirebilecek bir insana ulaşabilmesini önemsiyor; 6698 sayılı Kanun'un 11(g) maddesi bunu Türk hukukunda, münhasıran otomatik sistemlerle analiz sonucu kişinin aleyhine bir sonuç doğduğu hâlde somutlaştırıyor. Bunu bir kuyruğu, bir hizmet seviyesi, bir geçersiz kılma düğmesi ve kimin kullandığına dair kaydı olan gerçek bir iş akışı olarak tasarlayın; sayfa altındaki bir e-posta adresi olarak değil. Bu ayrıca ilk test edilme ihtimali en yüksek kontroldür, çünkü şikâyetçinin hiçbir teknik bilgi olmadan tetikleyebileceği tek kontroldür. Kuyruğun ortalama bekleme süresini de ölçün; ölçülmeyen kuyruk sessizce büyür.

Talep gerçekte nereden geliyor: satın alma

Çoğu Türk şirketi için ilk ciddi yapay zeka uyum talebi bir düzenleyiciden gelmiyor. Bir müşterinin satın alma ekibinden, genellikle altmış satırlık bir tabloyla geliyor. Sorular hazırlık yapılabilecek kadar tutarlı: hangi modelleri kullanıyorsunuz ve sürümleri sabitleyebiliyor musunuz, çıkarım nerede çalışıyor, istemlerimiz veya çıktılarımız eğitimde kullanılıyor mu, kayıt saklama süreniz nedir, silme taleplerini nasıl işliyorsunuz, hangi değerlendirme kanıtını paylaşabilirsiniz, olay bildirim süreniz nedir ve içeride kim sorumlu. Kontrolleri kurduysanız her biri bir paragrafta yanıtlanır; kurmadıysanız hiçbiri yanıtlanmaz. Anketi yanıtlayan kişinin mühendislik ekibinden biri olması sürecin en ucuz hızlandırıcısıdır ve yanıtların tutarlılığını da tek başına korur.

Yanıtları bir kez hazırlayın ve sürümleyin. Müşteri başına bir tür hazır yanıt paketi tutuyoruz: bir mimari açıklaması, bir veri akışı, alt işleyici listesi, saklama takvimi, değerlendirme yaklaşımının özeti ve olay süreci. İlk kez derlemek bir ya da iki haftalık gerçek emek istiyor. Yeniden kullanmak bir saat sürüyor. Bu anketleri her seferinde sıfırdan yanıtlayan ekipler aynı anda üç şeyi kötü yapar: yavaş yanıtlarlar, farklı anlaşmalarda tutarsız yanıtlarlar ve mühendisliğin kurmadığı şeyleri taahhüt ederler. Sözleşmeye giren, üçüncüsüdür. Bu yüzden hazır yanıt paketini satış ekibiyle paylaşmadan önce mühendislikten bir imza almak, sonradan yapılacak düzeltmelerden çok daha ucuza gelir.

Sözleşmelerinizi, sizi neye bağladıklarını görmek için okuyun. Sınır ötesi aktarım şartları, denetim hakları, silme süreleri ve bildirim pencereleri sıklıkla mühendislik incelemesi olmadan ticari ekiplerce kabul edilir ve altındaki yetenek var olsun olmasın bağlayıcı yükümlülük hâline gelir. Yetmiş iki saatlik bir ihlal bildirimi maddesi bir çağrı politikasıdır. Otuz günlük bir silme taahhüdü, vektör veritabanına da ulaşması gereken zamanlanmış bir iştir. Denetim hakkı, üzerinde tarih olan bir dokümantasyon gereksinimidir. Son on iki ayda imzalanan sözleşmeleri okumak, çoğu şirketin elindeki en ucuz uyum egzersizidir ve genellikle en az bir sürpriz çıkarır. Sürprizi kendiniz bulmak, denetimde bulunmasından her zaman iyidir.

Önümüzdeki doksan günde ne yapılmalı

Birinci günden otuzuncu güne: envanteri kurun ve sözleşmeleri okuyun. Her sistemi adlandırın, bir sahip atayın, çıktısı Avrupa Birliği'ne ulaşanları işaretleyin ve her veri kümesi için bir hukuki sebep kaydedin. Paralelde imzalı müşteri sözleşmelerinizden yapay zekayla ilgili maddeleri çıkarın. Bu iş bilinçli olarak gösterişsizdir, kısmi zamanlı çalışan bir mühendis ve hukuktan bir kişi ister ve programdaki ilk gerçekten işe yarar artefaktı üretir: önceliklendirebileceğiniz bir liste. Ne kadar harcayacağınız dahil sonraki her karar, kaç sisteminiz olduğunu ve hangilerinin dışa maruz kaldığını bilmeye bağlıdır. Listeyi tek bir tabloda tutun ve sahibi olmayan hiçbir satır bırakmayın.

Otuzuncu günden altmışıncı güne: bariz boşlukları kapatın. Barındırılan çıkarımdan önce maskeleme, bir işin uyguladığı saklama süresi, erişim katmanına taşınmış erişim kontrolü, kullanıcıya görünen her yüzeyde şeffaflık bildirimi ve bir vaat değil yazılım olarak var olan bir insan inceleme yolu. Herhangi bir ürün yüzeyi Avrupalı kullanıcılara ulaşıyorsa Yapay Zeka Yasası şeffaflık işini 2027 sorunu olarak değil, Aralık 2026 geçiş tarihine karşı süreli bir iş olarak ele alın. Bunlar küçük ve ayrık mühendislik görevleridir; yetkin bir ekip çoğunu bir ay içinde tamamlar. Ayrıca müşteriye en görünür olanlar da bunlardır. Bu görünürlük, ihale değerlendirmelerinde çoğu zaman puan olarak geri dönüyor.

Altmışıncı günden doksanıncı güne: kanıt katmanını ayağa kaldırın ve karar kayıtlarını yazın. Sürüm kontrolünde istemler, sabitlenmiş model sürümleri, CI içinde çalışan sürümlenmiş bir değerlendirme kümesi, saklama politikasıyla yapılandırılmış kayıt tutma ve sistem başına üstlendiğiniz rolü, ilgili yargı yetkilerini, risk kademesini ve imzalayanı belirten tek sayfalık bir sınıflandırma kaydı. Sonra gözden geçirme temposunu takvime bağlayın; çünkü bir uyum programının en sık görülen başarısızlığı hiç kurulmamış olması değil, bir kez kurulup bir daha ele alınmamasıdır. Çoğu portföy için üç ayda bir yeterlidir, ajan yayımlıyorsanız ayda bir. Gözden geçirme toplantısına envanterdeki değişiklikleri de gündem maddesi olarak taşıyın.

HatsonTech olarak buna nasıl yaklaşıyoruz

Biz bir mühendislik şirketiyiz, hukuk bürosu değiliz ve bu çizgiyi dikkatle koruyoruz. Bir kanun teklifinin geçip geçmeyeceği ya da bir mahkemenin bir hükmü nasıl okuyacağı konusunda görüş vermiyoruz. Yaptığımız iş, bir hukuki pozisyonu uygulanabilir ve kalıcı kılan sistemleri kurmak: envanter, maskeleme katmanı, erişim katmanındaki yetki kontrolü, değerlendirme koşumu, kayıt tutma ve saklama tasarımı, insan inceleme akışı ve bir şablona yazılmak yerine bu sistemlerden üretilen dokümantasyon. Müşterinin hukukçusu bir pozisyon aldığında bizim işimiz yazılımı ona uydurmak ve sonraki sürümden sonra da uyumlu tutmaktır. Bu ikinci kısım genellikle sessizce başarısız olur ve fark edilmesi aylar alır.

Türk kurumlarında en sık gördüğümüz desen asimetrik olgunluktur. Hukuki analiz yeterlidir ve altındaki sistemler bunun hiçbirini kanıtlayamaz. Bir istem değişikliğini kimin onayladığına dair kayıt yoktur, sürümlenmiş değerlendirme kümesi yoktur, bir silme talebinin her depoya ulaştığını gösterecek bir yol yoktur ve altı ay önceki bir kararı yeniden kurmaya yarayacak bir kayıt yoktur. Bu boşluğu kapatmak sıradan platform işidir ve karşılığını uyumun çok ötesinde verir, çünkü bir ekibin modelleri korkmadan değiştirmesini sağlayan şey aynı enstrümantasyondur. Hukukta yapay zeka yazısında anlattığımız çalışmalarımız tam da bu yığın üzerinde koşuyor. Aynı yığını caseon.ai ve DiligenceAI tarafında da işletiyoruz.

Bir Türk yapay zeka kanununu bekleyen ekibe tavsiyemiz basit: beklemeyin, ama fazlasını da kurmayın. Envanteri, veri yolu kontrollerini, kanıt katmanını ve insan yolunu kurun. Bu dördü makul her kanunu atlatır, Avrupalı müşterilerin sorduklarının çoğunu karşılar ve bugün zaten uygulanan hukuk altında savunulabilirdir. Bunları ayrı bir uyum projesi olarak değil, normal teslimatın parçası olarak özel platformların içine kuruyoruz; özel yazılım geliştirme pratiğimiz bunun için var. Nerede durduğunuza dair açık sözlü bir okuma isterseniz sistem listenizi ve son üç müşteri anketinizi bize gönderin. Bir hafta içinde nerede eksik olduğunuzu ve neyin ne kadar süreceğini yazılı olarak veriyoruz.