Yazılım lisansı ile yazılım hizmeti arasındaki fark nedir, faturada neden önemli?
Lisans, mevcut bir yazılımı kullanma hakkıdır; hizmet ise sizin için bir iş yapılmasıdır: yazılımın geliştirilmesi, kurulması, bakımı ya da bulut üzerinden çalıştırılması. Faturaya hangi kalemin yazıldığı, yazılım tevkifat oranı ve KDV sorularının cevabını belirleyebilir; bu yüzden sözleşme ve fatura aynı dili konuşmalıdır.
Google'da "yazılım tevkifat oranı", "yazılım KDV tevkifatı" ve "yazılım hizmeti tevkifat oranı" diye arayanların çoğu aslında tek bir şeyi soruyor: aldığım yazılım faturasında kesinti yapmam gerekiyor mu? Cevap her zaman aynı değil, çünkü 3065 sayılı KDV Kanunu'nun 4. maddesi teslim ve ithalat dışındaki her işlemi "hizmet" sayar; kısmi tevkifat ise yalnızca KDV Genel Uygulama Tebliği'nde sayılan işlemlerde ve sayılan alıcılar için uygulanır. Tebliğ bunu açıkça yazıyor: kısmi tevkifat uygulanacak işlemler belirtilenlerle sınırlıdır, bunlar dışındaki işlemlerde kısmi tevkifat yapılmaz.
Yani "yazılım" kelimesi tek başına bir tevkifat nedeni değildir. Önce işin niteliğine (lisans, geliştirme, abonelik, bakım), sonra alıcının kim olduğuna (kamu kurumu, banka, borsada işlem gören şirket, küçük bir işletme) bakılır. Oranlar ve alıcı listeleri değişebildiği için aşağıdaki bilgiler 2026 itibarıyla Gelir İdaresi'nin yayımladığı Tebliğ metnine dayanır; işlem yapmadan önce güncel metni ve mali müşavirinizi kontrol edin.
Lisans, özel geliştirme, abonelik ve bakım nasıl ayrılır?
Aşağıdaki tablo, satın aldığınız şeyi sözleşmede ve faturada nasıl adlandıracağınızı düşünmeniz için bir başlangıçtır. Vergisel sonuç her satırda alıcıya ve sözleşmenin ayrıntılarına göre değişir.
| Satın alınan şey | Ne alıyorsunuz? | Faturada ve sözleşmede dikkat |
|---|---|---|
| Hazır yazılım lisansı | Kullanma hakkı, kopya sizin | Lisans türü, süre, kullanıcı sayısı ayrı yazılır |
| Özel yazılım geliştirme | Sizin için yapılan iş | Kapsam, kabul ve kaynak kod hakları ayrı yazılır |
| SaaS aboneliği | Bulutta çalışan yazılıma erişim | Dönem, kullanıcı sayısı ve destek düzeyi yazılır |
| Bakım ve destek | Hata düzeltme, güncelleme, yardım | Lisans bedelinden ayrı kalem olarak gösterilir |
| Yurt dışı satıcıdan alım | Yurt dışında verilen hizmet ya da lisans | Sorumlu sıfatıyla KDV mali müşavire sorulur |
| Serbest çalışan geliştirici | Kişiden alınan hizmet | Serbest meslek makbuzu mu fatura mı, netleştirin |
Kalemleri ayırmanın pratik bir nedeni var: aynı sözleşmede lisans, geliştirme ve bakım birlikte duruyorsa her biri farklı vergisel sonuç doğurabilir ve bedel ayrı gösterilmediğinde tamamına aynı kuralın uygulanması riski ortaya çıkar. Tebliğ'in danışmanlık bölümü benzer bir kuralı açıkça koyuyor: avukatlık ve danışmanlık aynı sözleşmede ayrı ücretlendirilmezse toplam bedel üzerinden tevkifat uygulanır. Yazılım için aynı mantığı varsaymak yerine kalemleri baştan ayırmak daha güvenlidir.
Yazılım hizmetinde KDV tevkifatı ne zaman uygulanır?
Tebliğ'e göre kısmi tevkifatı yapan satıcı değil alıcıdır. Alıcı, KDV'nin belirli bir kısmını sorumlu sıfatıyla beyan edip öder; kalan kısmı satıcı kendi beyannamesinde öder. Bu mekanizmanın iki ayağı vardır: işlemin tevkifat kapsamında olması ve alıcının tevkifat yapmakla yükümlü olması.
Alıcı tarafında Tebliğ iki grup sayar: KDV mükellefleri ve "belirlenmiş alıcılar". Belirlenmiş alıcılar arasında kamu kurum ve kuruluşları, döner sermayeli kuruluşlar, bankalar, sigorta ve emeklilik şirketleri, kamu iktisadi teşebbüsleri, mobil haberleşme işletmecileri, organize sanayi bölgeleri ve payları Borsa İstanbul'da işlem gören şirketler bulunuyor. Karşınızdaki alıcı bu gruplarda değilse ve yazılım işi başka bir bölümde özel olarak sayılmamışsa, tevkifat sorusu çoğu zaman gündeme gelmez.
İşlem tarafında ise yazılımı adıyla anan genel bir "yazılım tevkifatı" kalemi aranmamalı. Tebliğ'de yazılımla ilgili iki yol öne çıkıyor:
- "Diğer hizmetler" bölümü: Tebliğ'de özel olarak belirlenmeyen diğer hizmetlerde, bu bölümde sayılan alıcılar (kamu idareleri, bankalar, sigorta şirketleri, kalkınma ajansları gibi) (5/10) oranında tevkifat uygular.
- Bakım ve onarım bölümü: Tebliğ'in kendi örneğinde, bir kamu kurumunun otomasyon sisteminde işletim sistemi yazılımlarına ilişkin değişiklik, sorun giderme, bakım ve güncelleme hizmetlerinde KDV'nin 7/10'u alıcı tarafından tevkifata tabi tutuluyor.
Bir lisans satışının mal teslimi mi hizmet mi sayılacağı işlemin yapısına bağlıdır ve Tebliğ'de lisansa ayrılmış genel bir tevkifat kalemi bulunmuyor. Bu noktada tahmin yürütmeyin; satıcınızın ve kendi mali müşavirinizin yazılı görüşünü alın. Ayrıca Tebliğ, teknoloji geliştirme bölgelerinde üretilen bazı yazılımlar için ayrı bir KDV istisnası düzenliyor; aynı bölümde güncelleme dışındaki bakım ve destek hizmetlerinin bu istisna kapsamında olmadığını da belirtiyor.
Yurt dışından yazılım alırken ve serbest çalışanla çalışırken neye bakılır?
Yurt dışındaki bir firmadan yazılım hizmeti alıyorsanız KDV, satıcı yerine sizin tarafınızdan hesaplanabilir. Tebliğ, Türkiye'de işyeri ve iş merkezi bulunmayan kişilerin hizmetlerinde KDV'nin tamamının hizmetten faydalanan yurt içindeki muhatap tarafından sorumlu sıfatıyla beyan edilip ödeneceğini yazıyor. Alıcının KDV mükellefi olması şart değil; mükellef olmayanlar da 2 No.lu KDV Beyannamesi ile beyan ve ödeme yapar. Hizmetten yurt dışında faydalanılıyorsa durum farklıdır, bu yüzden hizmetin nerede kullanılacağını sözleşmeye yazmak işe yarar.
Serbest çalışan bir geliştiriciyle çalışıyorsanız soru KDV'den çok gelir vergisi kesintisidir. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 94. maddesi, şirketlerin ve gerçek gelirini beyan etmek zorunda olan ticaret ve serbest meslek erbabının, serbest meslek işleri nedeniyle yaptıkları ödemelerde gelir vergisi tevkifatı yapmasını öngörüyor. Oran ve istisnalar değişebildiği için rakamı mali müşavirinizden güncel haliyle alın. Kişinin serbest meslek mi yoksa ticari faaliyet mi yürüttüğü, fatura mı serbest meslek makbuzu mu düzenleyeceğini belirler; bunu ödemeden önce netleştirin.
Sözleşme ve faturada kalemler nasıl yazılmalı?
Amaç, sözleşmeyi okuyan bir denetçinin ya da yeni gelen bir muhasebecinin hangi bedelin neye karşılık geldiğini anlayabilmesidir. Şu adımlar işe yarar:
- Sözleşmede lisans, geliştirme, abonelik, bakım ve eğitimi ayrı maddeler ve ayrı bedeller olarak yazın.
- Lisans varsa hakkın kapsamını belirtin: süre, kullanıcı sayısı, kurulum yeri. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, mali hakların devrini ve yalnızca kullanma ruhsatı verilmesini ayrı ayrı düzenler; mali haklara dair sözleşmelerin yazılı olmasını ve konuları olan hakların ayrı ayrı gösterilmesini şart koşar.
- Faturadaki kalem açıklamasını sözleşmedeki başlıkla aynı yazın: yalnızca "Yazılım" yazmak yerine "Özel yazılım geliştirme hizmeti, Aşama 2" ya da "Yıllık bakım ve destek" gibi.
- Alıcınız tevkifat yapmakla yükümlü bir kuruluşsa bunu teklifte baştan belirtin; aksi halde nakit akışı beklediğinizden farklı çıkar.
- Belirsiz bir kalem için satıcının ve alıcının mali müşavirleri yazılı olarak aynı sınıflandırmada buluşsun.
Örnek bir hesap nasıl görünür?
Örneğin bir banka, özel bir yazılım geliştirme hizmeti için 100.000 TL tutarında bir fatura alsın ve KDV oranının %20 olduğunu varsayalım. Hizmetin Tebliğ'de özel olarak sayılan bir kalem olmadığını ve "diğer hizmetler" bölümüne girdiğini de kabul edelim. Hesaplanan KDV 20.000 TL olur. (5/10) tevkifat oranıyla bankanın sorumlu sıfatıyla beyan edeceği tutar 10.000 TL, satıcının beyan edeceği KDV ise kalan 10.000 TL'dir. Satıcı bankadan 100.000 TL + 10.000 TL = 110.000 TL tahsil eder.
Aynı işi tevkifat yapmakla yükümlü olmayan küçük bir işletmeye yapsaydınız bu varsayımda tevkifat doğmaz ve 20.000 TL KDV'nin tamamı fatura bedeline eklenirdi; toplam 120.000 TL. Bu bir varsayımsal örnektir; oran, alıcı türü ve hizmetin sınıflandırması gerçek bir işlemde mali müşavirle teyit edilmelidir. Bakım ve güncelleme kalemleri aynı sözleşmede bulunuyorsa her kalemin ayrı bir oranı olabileceği için bedelleri ayrı yazmanın faydası bu hesapta da görülür.
Bu konuda en sık hangi hatalar yapılıyor?
- Sözleşmede tek toplam bedel yazıp lisans, geliştirme ve bakımı ayırmamak.
- "Yazılım" kelimesini görünce otomatik olarak tevkifat uygulamak ya da hiç uygulamamak.
- Alıcının tevkifat yapmakla yükümlü bir kuruluş olup olmadığını teklif aşamasında sormamak.
- Yurt dışı satıcıdan alınan hizmette sorumlu sıfatıyla KDV beyanını unutmak.
- Serbest çalışanla anlaşırken fatura ve makbuz ayrımını ve gelir vergisi kesintisini baştan konuşmamak.
- Eski bir yıla ait oranı güncel sanmak; oranlar ve alıcı listeleri değişir.
Hatson Tech bu konuda nasıl yardımcı oluyor?
Yazılım projesine başlamadan önce geliştirme, bakım ve varsa lisans kalemlerini ayrı ayrı konuşmak, mali müşavirinizin işini de kolaylaştırır. Hatson Tech ile bu kapsamı keşif görüşmesinde netleştirebilirsiniz. Hatson sabit fiyat yayımlamaz; ilk görüşme ve keşif ücretsizdir. Kapsamı netleştirmek için özel yazılım geliştirme hizmetimize göz atabilirsiniz. Satın alma kararı öncesinde yapay zekâ tedarikçisi seçimi rehberimiz ve satın al mı, geliştir mi karşılaştırmamız da işinize yarayabilir. Vergisel sınıflandırma kararını her zaman mali müşavirinizle birlikte verin.