Siteye yapay zekâ chatbot ekleme nedir, nasıl yapılır?
Web sitesine yapay zekâ asistanı eklemek, ziyaretçinin sorusunu serbest cümleyle alıp işletmenizin kendi bilgisinden yanıtlayan bir sohbet kutusu koymaktır. Kurulum iki yoldan gelir: hazır bir chatbot widget'ını sitenize bir kod parçasıyla eklersiniz ya da kendi belgelerinizi arayıp kaynak göstererek yanıt veren bir asistan geliştirirsiniz. İlki günler içinde yayına çıkabilir; ikincisi veri hazırlığına bağlıdır ve genellikle haftalar sürer.
Kural tabanlı eski chatbot'lar önceden yazılmış menülerle çalışırdı. Yapay zekâ asistanı ise bir dil modeline dayanır ve soruyu anlar. Ama model kendi başına şirketinizin kampanyasını, iade şartını ya da çalışma saatini bilmez. Bu yüzden iyi bir asistan, soru geldiği anda kendi içeriğinizden ilgili pasajları bulur ve yanıtı yalnızca onlara dayandırır. Bu yönteme RAG (retrieval-augmented generation, bilgi getirme destekli üretim) denir.
Karar verirken üç şeye bakın: asistan hangi soruları yanıtlayacak, yanıtı hangi kaynaktan alacak ve cevaplayamadığında ziyaretçiyi kime yönlendirecek. Bu üçü netse teknoloji seçimi kolaylaşır. Net değilse en pahalı widget bile yanlış yanıt veren bir vitrine dönüşür.
Hangi ziyaretçinin ne sorduğunu da düşünün. Bir imalatçıda ziyaretçiler çoğunlukla ürün özelliği ve teslimat süresi sorar. Bir klinikte randevu ve hazırlık bilgisi sorulur. Bir kamu kurumunda ise başvuru koşulları ve belge listeleri öne çıkar. Soruların türü, asistanın hangi kaynağa bağlanacağını belirler. Ayrıca sohbetin dili de önemlidir: sitenizde Türkçe ve İngilizce yayın yapıyorsanız asistanı iki dilde ayrı ayrı test etmelisiniz.
Hazır widget mı, kendi verinizle asistan mı?
Seçenekler birbirinin üstüne çıkmaz; her biri farklı bir ihtiyaca uyar. Aşağıdaki tablo ilk eleme için yeterlidir.
| Seçenek | Ne zaman uygun | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| Menü tabanlı chatbot | Az sayıda, sabit soru var | Beklenmedik soruda tıkanır |
| Hazır yapay zekâ widget'ı | Genel sorular, hızlı başlangıç | Verinin işlendiği yer ve saklama süresi |
| Hazır platform ve kendi içeriğiniz | Sitedeki sayfalar yanıt için yeterli | Kaynak gösterimi ve yetki ayarı sınırlı olabilir |
| Kendi verinizle RAG asistanı | Ürün, sözleşme, stok gibi iç veri gerekir | Veri hazırlığı ve test emeği |
| Kendi sunucunuzda model | Veri dışarı çıkmamalı | Donanım ve işletme sorumluluğu |
Kural basit: yanıtlar zaten sitenizde yazılıysa hazır çözüm yeterli olabilir. Yanıt fiyat listesi, teknik doküman, sipariş durumu ya da sözleşme gibi sitede olmayan bilgiye bağlıysa kendi verinize bağlı bir asistan gerekir. Maliyet kalemlerini ayrıca kurumsal yapay zekâ asistanı maliyeti yazımızda anlattık.
Hazır çözüm seçerseniz bile içeriği siz hazırlarsınız. Sağlayıcı yalnızca aracı verir; hangi sayfaların okunacağı, hangi sorunun insana gideceği ve hangi ifadelerin yasak olacağı sizin kararınızdır. Bu nedenle ilk hafta teknik kurulumdan çok içerik ve kural çalışmasına zaman ayırın.
Yanlış cevap (halüsinasyon) riski nasıl yönetilir?
Dil modelleri doğru görünen ama uydurma yanıtlar üretebilir. OWASP'ın yanlış bilgi riski sayfası bunun başlıca nedenini, modelin eğitim verisindeki boşlukları istatistiksel kalıplarla doldurması olarak açıklar. Aynı sayfa güvenilir kaynaktan bilgi getirmenin riski azalttığını, kritik konularda ise insan denetimi ve doğrulama gerektiğini belirtir. Sayfada, bir havayolunun chatbot'unun yolculara yanlış bilgi vermesi nedeniyle davayı kaybettiği örnek de geçer. Yani sitenizdeki asistanın söylediği, ziyaretçi gözünde sizin söyledikleriniz olur.
Pratikte şu önlemleri alın:
- Yalnızca kaynaktan yanıt verin: bulunan pasajlarda cevap yoksa asistan "Bilmiyorum" demeli ve ziyaretçiyi yönlendirmelidir.
- Kaynak gösterin: her yanıtın altında hangi sayfadan geldiği görünsün. Ayrıntılar için RAG yanıtlarında kaynak doğrulama yazımıza bakabilirsiniz.
- Kapsamı daraltın: fiyat, indirim, hukuki taahhüt ve sağlık gibi konularda asistan bağlayıcı söz vermesin, insana devretsin.
- İnsana devir koyun: "Bir yetkiliyle görüşmek istiyorum" ifadesi her zaman çalışmalı ve iletişim bilgisi ya da talep formu açmalı.
- Kötü niyetli girdiyi hesaba katın: OWASP'ın prompt injection sayfası, bir saldırganın müşteri destek chatbot'una önceki kuralları yok saydırmaya çalışabileceğini anlatıyor ve RAG'ın bu açığı tamamen kapatmadığını belirtiyor. Asistana işlem yetkisi vermeyin, yalnızca herkese açık içeriği okutun.
KVKK ve aydınlatma açısından neye bakılmalı?
Ziyaretçi sohbet kutusuna ad, telefon, sipariş numarası ya da sağlık bilgisi yazarsa kişisel veri işlemiş olursunuz. 6698 sayılı Kanun'un 10. maddesi, veri sorumlusunun kimliğini, verinin hangi amaçla işleneceğini, kimlere aktarılabileceğini, toplama yöntemini ve hukuki sebebini, ayrıca ilgili kişinin diğer haklarını bildirmesini şart koşar. Sohbet kutusunun yanında bu bilgiye giden kısa bir bağlantı bulunması değerlendirilmelidir. Aydınlatma metninizin sohbet verisini de kapsayıp kapsamadığını kontrol edin.
Aynı Kanun'un 12. maddesi veri sorumlusunun uygun güvenlik düzeyini sağlamasını ister; kişisel veriler sizin adınıza başka bir kişi tarafından işleniyorsa sorumluluğu o kişiyle birlikte taşırsınız. Widget sağlayıcısı sizin adınıza veri işliyorsa bu sorumluluk sözleşmede açık olmalıdır. KVKK'nın üretken yapay zekâ rehberi, bu sistemlerde yapılan kişisel veri işlemenin 6698 sayılı Kanun çerçevesinde değerlendirildiğini ve veri sorumlularına yol göstermeyi amaçladığını belirtiyor. Sağlayıcı verileri yurt dışında işliyorsa Kanun'un 9. maddesindeki aktarım koşulları da değerlendirilmelidir. Konuya genel bakış için KVKK üretken yapay zekâ rehberi yazımızı okuyabilirsiniz.
Sağlayıcıya sorulacak sorular şunlardır: veri hangi ülkede işleniyor, sohbet kayıtları ne kadar saklanıyor, modelin eğitiminde kullanılıyor mu, silme talebi nasıl karşılanıyor? Cevapları yazılı alın. Ziyaretçiye de sohbetin bir yapay zekâ ile yapıldığını açıkça söyleyin ve gereksiz kişisel bilgi yazmamasını hatırlatın.
Yayına almadan önce hangi adımlar izlenmeli?
- Soru listesini çıkarın: destek e-postalarından, telefon notlarından ve sitedeki arama kayıtlarından en sık 50-100 soruyu toplayın.
- Bilgi kaynağını hazırlayın: güncel olmayan, çelişen ve gizli belgeleri ayıklayın. Asistan yalnızca burada yazanı bilecektir.
- Kapsam ve sınırları yazın: neye yanıt vereceğini, neyi insana devredeceğini belirleyin.
- Altın soru seti hazırlayın: her soru için beklenen yanıtı ve kaynağı yazın. Bu set kabul testinizdir. Ölçüt örnekleri için RAG değerlendirme metrikleri yazımıza bakın.
- Aydınlatma ve sözleşmeyi tamamlayın: sohbet kutusuna bilgilendirme bağlantısı koyun, sağlayıcıyla veri işleme koşullarını netleştirin.
- Sınırlı kitleyle başlatın: önce tek bir sayfada ya da trafiğin küçük bir bölümünde yayınlayın, kayıtları her hafta okuyun.
- Ölçün ve düzeltin: yanıtsız kalan ve yanlış yanıtlanan soruları bilgi kaynağına geri ekleyin.
Çözülen soru oranı nasıl ölçülür?
En işe yarar gösterge, ziyaretçinin insana ihtiyaç duymadan çözdüğü sohbetlerin oranıdır. Her sohbeti şu üç sınıftan birine koyun: asistan doğru yanıtladı, asistan "bilmiyorum" deyip insana yönlendirdi, asistan yanlış ya da eksik yanıtladı. Haftada 30-50 sohbeti elle okuyarak sınıflandırmak, ilk aylarda otomatik metriklerden daha çok şey öğretir.
Örneğin ayda 400 sohbet aldığınızı varsayalım. Elle incelediğiniz 50 sohbetten 31'i doğru çözülmüş, 12'si insana yönlendirilmiş, 7'si yanlış ya da eksik yanıtlanmış olsun. Bu varsayımsal örnekte çözülen soru oranı %62, yönlendirilen oran %24, hata oranı %14'tür. Önce hata oranını düşürmeyi, sonra çözülen oranı artırmayı hedefleyin; çünkü yanlış yanıt, yanıtsız bırakmaktan daha pahalıdır. Hata veren soruları bilgi kaynağına ekledikten sonra aynı seti yeniden çalıştırırsanız iyileşmeyi sayıyla görürsünüz.
Maliyet tarafındaki kalemler şunlardır: bilgi kaynağının hazırlanması, geliştirme ve entegrasyon, dil modeli kullanım bedeli, barındırma, izleme ve düzenli içerik bakımı. Kesin bütçe kaynak sayısına, dile ve entegrasyon ihtiyacına göre değiştiği için genel bir rakam vermek yanıltıcı olur.
Sık yapılan hatalar nelerdir?
- Bilgi kaynağını temizlemeden asistanı yayınlamak; eski kampanya ya da fiyat sayfası yanlış yanıta dönüşür.
- Asistanın bilmediği konuda cevap uydurmasına izin vermek; "bilmiyorum" diyebilmek bir özelliktir.
- İnsana devri yalnızca mesai saatlerinde ve gizli bir yerde sunmak.
- Aydınlatma bağlantısını koymamak ve sohbet kayıtlarının saklama süresini bilmemek.
- Yayından sonra kayıtları okumamak; asistan kendiliğinden iyileşmez, içeriği güncel tutmak gerekir.
- Fiyat, sözleşme ve iade gibi bağlayıcı konularda asistana serbest yanıt hakkı vermek.
Hatson Tech bu konuda nasıl yardımcı oluyor?
Hatson Tech, sitenizdeki belgeleri ve iç verinizi kaynak göstererek yanıtlayan asistanları RAG ve anlamsal arama çözümlerimiz kapsamında geliştiriyor. İhtiyaç varsa modeli sizin sunucularınızda çalıştırabiliyoruz. İlk görüşme ve keşif ücretsizdir; sabit fiyat yayınlamıyoruz, kapsamı birlikte belirleyip ona göre teklif veriyoruz.
Konuyu derinleştirmek için yapay zekâ halüsinasyonu ve RAG yetki filtreleri yazılarımıza da bakabilirsiniz.