Mobil uygulama yaptırmak istiyorum: firmaya gitmeden önce neyi hazırlamalıyım?
Mobil uygulama yaptırmak istiyorsanız, yazılım firmasıyla görüşmeden önce on şeyi kâğıda dökün: amaç, kullanıcılar, ana akışlar, örnek uygulamalar, bağlanacak veri ve sistemler, bütçe aralığı, takvim, sahiplik, bakım beklentisi ve başarı ölçütü. Hepsi tek sayfaya sığar ve ilk görüşmeyi "ne istiyorsunuz?" sorusundan "şunu şu koşullarla istiyoruz" noktasına taşır.
Neden gerekli? Yazılım firmaları teklifi, kendilerine anlatılan işe göre hazırlar. "Müşterilerimiz için bir uygulama olsun" cümlesi on farklı kapsama, dolayısıyla on farklı teklife karşılık gelir. Teklifler birbirinden çok farklı çıkınca hangisinin doğru olduğunu anlamak zorlaşır. Hazırlık yapmadan başlayan projelerde en sık görülen sonuç; kapsamın geliştirme sırasında büyümesi, takvimin uzaması ve proje bitince "bunu istememiştik" duygusudur.
Hazırlık, teknik şartname yazmak anlamına gelmez. Ekran tasarımı ya da yazılım mimarisi bilmeniz gerekmez; bunlar firmanın işidir. Sizin cevaplayacağınız sorular iş ile ilgilidir: Uygulama hangi sorunu çözecek, kim kullanacak, gelir getirecek mi yoksa maliyeti mi düşürecek ve işin sonunda neyin sahibi olacaksınız?
10 maddelik hazırlık listesi neye benziyor?
Aşağıdaki tablo on maddeyi yedi başlıkta toplar. "Hazır sayılma ölçütü" sütunu, o başlıkta elinizde olması gereken somut çıktıyı gösterir. İlk görüşmeye bu tabloyu doldurarak gidebilirsiniz.
| Hazırlık | Hazır sayılma ölçütü | Eksikse ne olur? |
|---|---|---|
| Amaç ve başarı ölçütü | Tek cümlelik amaç, ölçülebilir hedef | Projenin bittiği anlaşılamaz |
| Kullanıcılar ve ana akışlar | Kullanıcı türleri ve ana akış listesi | Kapsam sürekli büyür |
| Örnek uygulamalar | Beğendiğiniz 3, beğenmediğiniz 1 uygulama | Tasarım beklentisi tutmaz |
| Veri ve entegrasyonlar | Bağlanacak sistemler ve sorumluları | İş yükü geç ortaya çıkar |
| Bütçe aralığı ve takvim | Aralık, hedef tarih, sabit tarihli etkinlik | Teklifler kıyaslanamaz |
| Sahiplik | Hesapların ve kaynak kodun kimde kalacağı | Firmaya bağımlı kalırsınız |
| Bakım beklentisi | Yayın sonrası kimin, ne kadar bakacağı | Güncellemeler yapılmaz |
Hazırlık listesini adım adım nasıl doldurursunuz?
Her maddeyi birkaç cümleyle yazın. Mükemmel olması gerekmez; firma boşlukları sorarak tamamlar. Önemli olan, neyi bildiğinizi ve neyi bilmediğinizi ayırmanızdır.
- Amaç: "Randevu iptallerini azaltmak" ya da "saha ekibinin kâğıt formlarını kaldırmak" gibi tek bir iş sonucu yazın. Birden fazla amaç varsa önem sırasına koyun.
- Kullanıcılar: Uygulamayı kimler kullanacak? Müşteri, çalışan, yönetici, bayi gibi türleri ayırın; her biri farklı ekran ve yetki demektir.
- Ana akışlar: Kullanıcının uygulamada yaptığı beş-sekiz temel işi sırayla yazın: kayıt olma, sipariş verme, ödeme, bildirim alma gibi. Her akış için "bittiğinde ne olur?" sorusunu da cevaplayın.
- Örnek uygulamalar: Beğendiğiniz üç ve beğenmediğiniz bir uygulamanın adını ve nedenini yazın. Tasarım beklentisini anlatmanın en hızlı yolu budur.
- Veri ve entegrasyon listesi: Uygulama hangi sistemlerle konuşacak? Muhasebe programı, ERP, CRM, ödeme altyapısı, SMS sağlayıcısı. Her sistem için sorumlu kişiyi ve varsa teknik belgesini not edin. Eski ve belgesiz sistemler genellikle işin en belirsiz kalemidir.
- Bütçe aralığı: Tek rakam yerine "şuradan şuraya" yazın ve bakım için ayrıca pay bırakın. Aralığı söylemek, firmanın size uygun çözümü önermesini kolaylaştırır.
- Takvim: Hedef yayın tarihini ve varsa değişmeyecek bir tarihi (fuar, kampanya, sezon) belirtin. Mağaza incelemesi için de pay bırakın; Apple'ın uygulama inceleme kuralları ve Google Play geliştirici politikaları, uygulamanın yayına girmeden önce bu kurallara göre değerlendirildiğini gösterir.
- Sahiplik: Mağaza hesapları kimin adına açılacak? Kaynak kod teslim edilecek mi? Alan adı, bulut hesapları ve tasarım dosyaları kimde olacak? Bu sorunun cevabını sözleşmeden önce netleştirin.
- Bakım beklentisi: Yayından sonra hata düzeltmeyi, işletim sistemi güncellemelerini ve yeni özellikleri kim yapacak? Bunları ayrı yazın; bakım ile yeni geliştirme farklı işlerdir.
- Başarı ölçütü: Üç ay sonra uygulamanın işe yaradığını hangi sayıdan anlayacaksınız? İndirme sayısı yerine aktif kullanıcı, tamamlanan sipariş ya da azalan çağrı sayısı gibi iş sonucuna bağlı bir ölçüt seçin.
Mağaza hesabı, gizlilik ve güvenlik için neyi önceden bilmelisiniz?
Üç konu iş planında küçük görünür ama takvimi uzatabilir. Birincisi mağaza hesabıdır. Apple, geliştirici programına bireysel ya da kurum adına üyeliğe izin veriyor; Google Play ise kişisel ve kurumsal olmak üzere iki geliştirici hesabı türü sunuyor. Uygulamanın şirketinizin adıyla yayınlanmasını istiyorsanız kurumsal hesabı ve gereken belgeleri baştan planlayın. Hesap koşulları değişebildiği için güncel sayfaları kontrol edin.
İkincisi gizlilik. Apple, inceleme kurallarında uygulamaların gizlilik politikasına hem mağaza bilgilerinde hem de uygulama içinde yer vermesini ve hangi verinin nasıl toplandığını açıkça yazmasını istiyor. Kullanıcı verisi topluyorsanız 6698 sayılı Kanun'un 10. maddesindeki aydınlatma yükümlülüğü de gündeme gelir: veri sorumlusunun kimliği, verinin işlenme amacı, kimlere aktarılabileceği ve toplama yöntemi kullanıcıya bildirilmelidir. Hangi verinin gerçekten gerekli olduğunu önceden belirlemek hem metni hem uygulamayı sadeleştirir.
Üçüncüsü güvenlik. Giriş, veri saklama ve ağ iletişimi gibi konularda firmadan ne beklediğinizi belirlemek için OWASP Mobil Uygulama Güvenlik Doğrulama Standardı (MASVS) iyi bir ölçüttür. Teklif isterken "güvenliği MASVS'e göre nasıl ele alıyorsunuz?" diye sormanız yeterlidir; cevabın ne kadar somut olduğu firma hakkında fikir verir.
İlk görüşmede firmaya hangi soruları sormalısınız?
Hazırlık yalnızca sizin cevap vermenizle bitmez; firmaya da soru sormanız gerekir. Aldığınız cevapların somutluğu, firmanın işi ne kadar iyi anladığını gösterir.
- Benzer işler: Buna benzer hangi projeleri tamamladınız ve bunlardan biri hakkında sizinle konuşabileceğim biri var mı?
- Çalışma biçimi: Geliştirme sürecinde ne sıklıkla çalışan sürüm göreceğim ve değişiklik taleplerini nasıl yönetiyorsunuz?
- Teslim ve kabul: Projenin bittiğini nasıl kanıtlayacağız? Kabul testlerini kim, hangi ölçütle yapacak?
- Ekip: Benimle konuşan kişi mi işi yapacak, yoksa iş başka bir ekibe mi devredilecek?
- Yayın sonrası: İlk üç ayda çıkan hatalar kapsamda mı? Bakım teklifini ayrı mı yapıyorsunuz?
Cevapları yazıya dökün ve tekliflerin yanına ekleyin. Tek bir firmayla görüşecek olsanız bile bu liste, sözleşme aşamasında neyi sözleşmeye yazdırmanız gerektiğini gösterir. Firma seçiminin genel çerçevesi için tedarikçi seçimi rehberimize bakabilirsiniz.
Örnek: hazırlıklı ve hazırlıksız ilk görüşme nasıl farklı sonuç verir?
Örneğin bir yedek parça bayisi, müşterilerinin sipariş durumunu görebileceği bir uygulama istiyor. Hazırlıksız gittiğinde firmalara yalnızca "sipariş takibi olan bir uygulama" diyor. Üç firmadan üç teklif alıyor: biri yalnızca sipariş listesi, biri ödeme ve bildirim, biri de stok sistemiyle entegrasyon içeriyor. Teklifler kıyaslanamıyor. Bayi en ucuzu seçiyor ve sonradan "stokla bağlantı kapsam dışıydı" cevabını alıyor.
Aynı bayi bir sayfalık hazırlıkla gidiyor. Amaç: telefon çağrılarını azaltmak. Kullanıcılar: müşteri ve depo çalışanı. Ana akışlar: sipariş durumunu görme, fatura indirme, bildirim alma. Bağlanacak sistem: muhasebe programı. Başarı ölçütü: ilk üç ayda "siparişim nerede?" telefonlarında düşüş. Bütçe aralığı ve hedef tarih de yazılı. Bu kez her firma aynı kapsama teklif veriyor; farklar yalnızca yaklaşım, süre ve çalışma biçiminde kalıyor. Senaryo varsayımsaldır, ama aynı mantık gerçek projelerde de işler.
Uygulama yaptırırken en sık yapılan hatalar nelerdir?
- Özellik listesiyle başlamak: "Şu da olsun, bu da olsun" listesi çözülecek sorunu gizler. Önce amacı yazın, özellikleri ondan türetin.
- Her şeyi ilk sürüme koymak: İlk sürümde ana akışlar yeterlidir. Kalanını kullanıcı davranışını gördükten sonra ekleyin.
- Sahipliği sona bırakmak: Mağaza hesabı firmanın adına açıldıysa ve kaynak kod teslim şartı yoksa, ayrılmak istediğinizde elinizde pazarlık gücü kalmaz.
- Bakımı hesaba katmamak: İşletim sistemleri ve mağaza kuralları değişir. Bakım planı olmayan uygulama, yayından sonra sorun çıkarabilir.
- Yalnızca fiyata bakmak: Teklifleri aynı kapsam üzerinden kıyaslayın; kapsamı farklı iki teklifin fiyatı kıyaslanamaz.
- Gerçek kullanıcıyla konuşmamak: Uygulamayı kullanacak üç-beş kişiyle ekran taslağını geliştirmeden önce konuşmak pahalı değişiklikleri önler.
Hatson Tech bu konuda nasıl yardımcı oluyor?
Hatson Tech, mobil uygulama geliştirme çözümlerinde işe, hazırlık listesini sizinle birlikte tamamlayarak başlar. İlk görüşme ve keşif ücretsizdir; sabit fiyat yayımlamayız, çünkü fiyat kapsama bağlıdır ve keşiften sonra netleşir. Uygulamanız yapay zekâ içerecekse kapsam belirlemeyi anlatan yapay zekâ proje kapsamı rehberimiz ile firma seçerken sorulacak soruları sıralayan yapay zekâ tedarikçisi seçimi yazımız işinize yarar. Listenizi hazırlayıp bize getirin; eksik kalan yerleri keşifte birlikte tamamlarız.