Mobil Uygulama Geliştirme Nedir?
Mobil uygulama geliştirme, bir ürün fikrinin ya da iş sürecinin iPhone ve Android cihazlarda çalışan, mağazadan indirilebilen bir uygulamaya dönüştürülmesidir. İş yalnızca ekranlardan ibaret değildir: uygulamanın konuştuğu sunucu ve API'ler, kullanıcı hesapları, bildirimler, ödeme veya harita gibi servisler, mağaza kuralları ve yayından sonraki güncellemeler de işin parçasıdır. Hatson Tech olarak Ankara'dan, Türkiye genelindeki şirketler için müşteriye dönük ürün uygulamaları, saha ve operasyon uygulamaları ve yapay zekâ özellikli mobil uygulamalar geliştiriyoruz. Uygulamayı, arkasındaki arka uç yazılımı ve yönetim paneliyle birlikte tek ekip olarak teslim ediyoruz.
Hizmetin Kapsamı
- Ürün keşfi ve kullanıcı deneyimi: Uygulamayı kimin, hangi anda, hangi iş için açacağı sorusundan başlayan akış haritası, tıklanabilir prototip ve arayüz tasarımı.
- iOS ve Android uygulaması: İki platformda aynı işi gören, her platformun alışılmış davranışlarına (geri hareketi, izin ekranları, bildirimler) uyan uygulama.
- Arka uç, API ve yönetim paneli: Kullanıcı hesapları, içerik ve sipariş yönetimi, bildirim gönderimi ve raporlama için sunucu tarafı ve web paneli.
- Entegrasyonlar: ERP, CRM, ödeme, harita, kimlik doğrulama ve bildirim servisleriyle bağlantı.
- Çevrim dışı çalışma: Bağlantının koptuğu sahada veriyi cihazda tutan ve bağlantı gelince sunucuyla güvenle eşitleyen yapı.
- Mağaza yayını: App Store ve Google Play kayıtları, ekran görüntüleri ve açıklamalar, gizlilik beyanları ve inceleme sürecinin yönetimi.
- Yapay zekâ özellikleri: Asistan, fotoğraf veya belgeden bilgi çıkarma, arama ve öneri gibi yeteneklerin ölçülebilir bir hedefle eklenmesi.
- Bakım ve sürüm takibi: İşletim sistemi güncellemelerine ve mağaza kuralı değişikliklerine uyum, hata izleme ve yeni sürümler.
Çapraz Platform mu, Native mi, Mobil Web mi?
Doğru teknoloji, uygulamanın ne yapacağına göre seçilir. React Native veya Flutter gibi çapraz platform araçlar tek kod tabanıyla iki platformu birden hedefler. Swift (iOS) ve Kotlin (Android) ile native geliştirme cihaz özelliklerine en doğrudan erişimi verir. Bazı ihtiyaçlar için ise mağazaya hiç girmeyen, mobil uyumlu bir web uygulaması yeterlidir. Kararı şu ölçütlerle veriyoruz:
| Durum | Daha uygun seçenek |
|---|---|
| İki platformda aynı ekranlar ve iş akışı; bütçe ve takvim önemli | Çapraz platform (tek kod tabanı) |
| Kamera, Bluetooth, arka planda konum veya cihaza özel donanım yoğun kullanılıyor | Native ya da native modüllerle desteklenen çapraz platform |
| Ağır grafik, animasyon veya çok düşük gecikme gerektiren deneyim | Native |
| Kullanıcılar uygulamayı nadiren açıyor, mağazadan indirme bir engel | Mobil uyumlu web uygulaması (PWA) |
| Yalnızca şirket içinde, sınırlı sayıda kullanıcı ve cihazda kullanılacak | Çapraz platform veya web; mağaza yerine kurumsal dağıtım değerlendirilir |
| Sağlam bir native uygulama var, yeni özellik isteniyor | Mevcut kod tabanında devam |
Bakımı zorlaşmış bir uygulamanın yeniden mi yazılması yoksa aşamalı olarak mı yenilenmesi gerektiğini uygulama modernizasyonu karar rehberimizde ele alıyoruz.
Teslim Süreci Adım Adım
- Keşif: Kullanıcıları, kullanım anlarını, bağlanılacak sistemleri ve başarı ölçütünü netleştiriyoruz. Örneğin bir saha uygulamasında asıl risk çoğu zaman ekran tasarımı değil, bağlantının olmadığı yerde girilen verinin kaybolmamasıdır.
- Prototip: Ana akışlar tıklanabilir bir prototiple gerçek kullanıcılara gösterilir; yanlış anlaşılmalar kod yazılmadan önce yakalanır.
- İlk sürüm kapsamı: Mağazaya çıkacak ilk sürümün işlevleri, kabul ölçütleri ve sonraya bırakılanlar yazılı hale gelir. Proje kapsamı belirleme yazımız bu adımı ayrıntılandırır.
- Kısa döngülerle geliştirme: Her döngünün sonunda test cihazlarına kurulabilen, çalışan bir sürüm paylaşılır; geri bildirim bir sonraki döngüye girer.
- Test: Farklı ekran boyutları, eski ve yeni işletim sistemi sürümleri, zayıf ağ ve çevrim dışı durumlar, reddedilen izinler ve uygulamanın arka plandan geri dönmesi gibi senaryolar gerçek cihazlarda sınanır.
- Mağaza yayını: Mağaza kayıtları, gizlilik beyanları ve inceleme süreci yürütülür; gerekirse yayın önce küçük bir kullanıcı grubuna açılır.
- İşletim ve bakım: Çökme ve hata raporları izlenir; işletim sistemi ve mağaza kuralı değişikliklerine göre güncellemeler yapılır.
Mağaza Yayınında Bilinmesi Gerekenler
Mağaza kuralları hem ilk yayın takvimini hem de yayından sonraki bakım ihtiyacını etkiler. Projeye başlarken şunları birlikte planlıyoruz:
- Geliştirici hesapları şirketinize ait olmalı: App Store ve Google Play hesaplarının şirketiniz adına açılmasını öneriyoruz; uygulama, kullanıcılar ve değerlendirmeler böylece sizde kalır. Kurum hesabı için iki mağaza da şirketin D-U-N-S numarasını ister. Bu numaranın alınması zaman alabildiği için başvuruyu projenin başında başlatıyoruz.
- Google Play'de kapalı test: 13 Kasım 2023'ten sonra açılan kişisel geliştirici hesaplarında, uygulama herkese açılmadan önce en az 12 test kullanıcısıyla 14 gün kesintisiz kapalı test yapılması gerekir. Bu şart kişisel hesaplar içindir; şirket hesabı kullanmak için bir neden daha.
- Uygulama içinden hesap silme: Kullanıcının hesap açabildiği uygulamalarda Apple, hesabın uygulamanın içinden silinebilmesini ister. Google Play buna ek olarak, uygulamayı kaldırmış kullanıcıların da silme talep edebileceği bir web bağlantısı ister. Bu akışı tasarıma baştan ekliyoruz.
- Gizlilik beyanları: App Store'daki gizlilik etiketleri ve Google Play'deki Veri güvenliği formu, uygulamanın ve kullandığı üçüncü taraf kütüphanelerin topladığı veriyle birebir uyumlu olmalıdır.
- Her yıl güncelleme: Google Play, uygulamaların hedeflemesi gereken Android sürümünü her yıl yükseltir. 31 Ağustos 2026'dan beri yeni uygulamaların ve güncellemelerin Android 16'yı (API 36) hedeflemesi gerekiyor; mevcut bir uygulamanın yeni Android sürümlerindeki yeni kullanıcılara görünmeye devam etmesi için de en az Android 15'i (API 35) hedeflemesi gerekir. Kısacası "bitmiş" bir uygulama bile yılda en az bir güncelleme ister.
Güvenlik, KVKK ve Çevrim Dışı Çalışma
- Oturum ve anahtarlar: Giriş bilgileri ve erişim anahtarları cihazın güvenli deposunda (iOS Keychain, Android Keystore) tutulur; uygulama paketine gizli anahtar gömülmez.
- İletişim ve yetki: Uygulama ile sunucu arasındaki tüm trafik şifrelidir; kimin neyi görebileceği uygulamada değil sunucuda denetlenir.
- İzinler: Konum, kamera veya rehber gibi izinler yalnızca gerektiği anda ve nedeni açıklanarak istenir.
- Kişisel veri: KVKK kapsamındaki veriler için aydınlatma metni, gerektiğinde açık rıza, saklama süresi ve silme akışı tasarım aşamasında belirlenir. Uygulamaya eklenen analitik ve reklam araçları da bu çerçevenin içindedir.
- Çevrim dışı çalışma: Sahada kullanılan uygulamalarda veri önce cihaza yazılır, bağlantı gelince sunucuyla eşitlenir. Aynı kaydın iki yerde değiştiği durumda hangi değişikliğin geçerli olacağı kuralı baştan yazılır.
- İzleme: Çökme raporları ve hata kayıtları kişisel veri içermeyecek şekilde toplanır; sorunlar kullanıcı şikâyetinden önce görülür.
Mobil Uygulamada Yapay Zekâ
Yapay zekâ özelliği, ölçülebilir bir işi kolaylaştırdığında değer üretir: sahada çekilen fotoğraftan kayıt oluşturmak, uzun bir belgeyi özetlemek ya da kullanıcının sorusunu şirket içi bilgiden yanıtlamak gibi. Modelin sunucuda mı cihazda mı çalışacağı; gizlilik, gecikme, çevrim dışı kullanım ve maliyet arasındaki dengeye göre seçilir. Cihaz üzerinde çalışabilen modeller için küçük dil modelleri yazımıza, kişisel verinin bir modele gönderilmesiyle ilgili kurallar için KVKK ve üretken yapay zekâ rehberimize bakabilirsiniz.
Maliyeti ve Süreyi Ne Belirler?
Sabit bir fiyat listesi vermiyoruz; iki uygulama arasındaki fark çoğu zaman ekran sayısında değil, arkasındaki kurallarda ve entegrasyonlardadır. Maliyeti ve takvimi belirleyen başlıca etkenler şunlardır:
- Ekran ve iş akışı sayısı, kullanıcı rolleri ve yetki katmanları.
- Uygulamanın konuşacağı arka ucun hazır olup olmadığı ve yönetim paneli ihtiyacı.
- Entegre olunacak sistemler: ödeme, harita, ERP veya CRM, kimlik doğrulama.
- Çevrim dışı çalışma, arka planda konum, kamera veya Bluetooth gibi cihaz özellikleri.
- Tasarım ve animasyon beklentisi, desteklenecek en eski işletim sistemi sürümü ve tablet desteği.
- Güvenlik, KVKK ve barındırma gereksinimleri.
- Yayından sonraki bakım ve sürüm planı.
Keşif sonunda bu etkenler kalem kalem yazılır; böylece teklifin hangi varsayıma dayandığını görürsünüz. Bir yazılım firmasını değerlendirirken sorulacak sorular için tedarikçi seçimi yazımıza bakabilirsiniz.
Sizden Neler Beklenir?
- Ürünü bilen ve karar verebilen bir ürün sorumlusu.
- Hedef kullanıcıların ve kullanım anlarının tarifi; varsa mevcut ekranlar, formlar veya beğendiğiniz uygulama örnekleri.
- Bağlanılacak sistemlerin listesi ve bu sistemlere test erişimi.
- Şirketiniz adına App Store ve Google Play geliştirici hesapları (açılışında yardımcı oluyoruz).
- Test sürümlerini deneyecek birkaç gerçek kullanıcı.