Kumaş hata tespiti görüntü işleme ile yapılabilir mi?
Evet: kumaş hata tespiti, kumaş kontrol makinesine veya üretim hattına yerleştirilen çizgi taramalı kameralar, doğru açıdan verilen ışık ve kumaşın düzenli dokusundaki sapmayı arayan bir yazılımla, akan kumaşta delik, kopuk, leke ve kalın yer gibi hataları metre konumuyla birlikte bulabilir. Bugün çoğu işletmede kontrolcü, kontrol masasında akan kumaşa bakar, hatayı işaretler ve topu çoğunlukla 4 puan sistemiyle puanlar; yorgunluk ve kişiden kişiye değişen karar, kaçan hataları müşteri şikâyeti olarak geri getirir.
Kamera kontrolcüyü tümden kaldırmaz; her metreye aynı dikkatle bakar, şüpheli yerleri kontrolcünün önüne getirir ve sınırdaki hatalarda son kararı kalite ekibine bırakır. Doğru soru "kamera görür mü?" değil, "bizim kumaşlarımızda hangi hatayı, hangi hızda, kaç yanlış alarmla görür?" sorusudur.
Kamera hangi kumaş hatalarını yakalar, hangilerinde zorlanır?
Kamera, kumaşın düzenli dokusunu bozan ve ışıkta kontrast veren hataları iyi yakalar; renk tonu, desen içindeki hata ve yalnızca elle ya da gerdirince anlaşılan hatalar ise zordur. El-Cezeri dergisinde yayımlanan kot kumaşta gerçek zamanlı hata tespiti çalışması, yüksek çözünürlüklü kamera ve Shearlet dönüşümüyle çözgü kopuğu, atkı kopuğu, delik, yırtık ve leke hatalarının tespit edildiğini bildirir.
- İyi yakalanır: Delik ve yırtık, çözgü ve atkı kopuğu, flam ve kalın-ince yer, düğüm, leke ve yağ lekesi, örmede iğne izi ve barre, belirgin kırık izi.
- Zorlanır: Ton farkı ve kenar-orta renk farkı (ayrı renk ölçümü ister), jakar ve baskılı kumaşta desenin içine gizlenen hata, tutum ve sertlik farkı, yalnızca gerdirince açılan seyreklik.
- Karışır: Flamlı iplik, melanj ve yıkama efekti gibi bilerek verilen düzensizlikler; bunlar hata gibi görünür ve artikel bazında ayrıca tanımlanmalıdır.
Kumaş nerede kontrol edilmeli: tezgâhta mı, kontrol masasında mı?
Çoğu işletme için en iyi başlangıç, ham kumaşın veya mamulün zaten geçtiği kumaş kontrol makinesidir; tezgâh üstü kamera hatayı daha erken yakalar ama makine sayısı kadar kurulum ister. Dokuma tezgâhında veya yuvarlak örme makinesinde kamera, tekrarlayan hatayı oluştuğu anda görüp makineyi durdurabilir; ama titreşim ve hav tozuyla başa çıkmak zorundadır. Ham kumaş kontrol masası tek noktada birçok makinenin üretimini görür, fakat hata top bittikten sonra bulunur. Terbiye sonrası kontrol müşterinin göreceği kumaşa bakar; ham hatalardan bazıları burada kapanır, apre lekesi ve kırık izi gibi yenileri eklenir.
Uster'in otomatik kumaş kontrol sisteminin teknik veri sayfası, sistemi kaplama, boya veya apre hattı çıkışında hat içi; son kalite kontrol noktasında ve depo giriş kontrolünde hat dışı kurulabilir diye listeler. Aynı belge, kumaşın özelliğine göre farklı ışık kaynaklarının farklı açı ve konumlarda kullanıldığını, kontrol genişliğinin kumaş eni artı kumaşın yana kaymasıyla hesaplandığını ve teslimat kapsamında bir enkoder (metre sayacı) bulunduğunu yazar.
Kumaş kontrol makinesine hangi kamera ve ışık gerekir?
Akan kumaş için genellikle çizgi taramalı (line-scan) kamera kullanılır ve çözünürlük, yakalanması gereken en küçük hataya göre seçilir. Teledyne'in çizgi taramalı görüntüleme kılavuzu, tek sıra pikselin nesne hareket ettikçe iki boyutlu görüntüyü satır satır oluşturduğunu, hızlı hareket eden nesnede bulanıklık olmadığını, buna karşılık ışığın tüm görüş alanında düzgün ve pozlama süresi çok kısa olduğu için güçlü olması gerektiğini anlatır.
Boyutlandırma için pratik bir kural: en küçük hata en az üç pikseli kaplamalıdır. 1 mm'lik hatayı görmek için piksel yaklaşık 0,33 mm olur. 180 cm en ve yana kayma payıyla 190 cm'lik alan yaklaşık 5.700 piksel eder; bu, tek bir 8k kamera veya örtüşmeli iki 4k kamera demektir. 60 m/dk, saniyede 1.000 mm'dir; 0,33 mm satır aralığı için saniyede yaklaşık 3.000 satır gerekir. Satırları zamana göre değil enkodere göre tetiklemek, hız değişse de pikseli kare tutar ve metre konumunu doğru verir.
- Önden ışık (yansıyan): Leke, yağ lekesi, renk ve baskı hataları.
- Arkadan ışık (geçen): Delik, çözgü ve atkı kopuğu, seyrek yer, sıklık farkı. Kumaşın ışık geçirmesi gerekir; ağır ve kaplamalı kumaşta işe yaramaz.
- Yan ve düşük açılı ışık: Yüzey kabartısı: flam, düğüm, kırık izi, atlama.
Klasik doku analizi mi, öğrenen model mi?
Düz ve tek renkli kumaşta klasik doku analizi çoğu zaman yeterlidir; desenli kumaşta ve çok artikelli üretimde öğrenen modeller ve anomali tespiti öne çıkar. Dokuma ve örme düzenli yapılardır; düzenden sapma ölçülebilir. Kumar'ın bilgisayarlı görüyle kumaş hata tespiti derlemesi, yaklaşık 160 kaynağı istatistiksel, spektral ve model tabanlı olarak üç gruba ayırır, hata sınıflarının belirsizliğinin işi zorlaştırdığını ve yaklaşımları birleştirmenin tek yaklaşımdan daha iyi sonuç verebileceğini yazar.
Desenli kumaşta hata, tekrarlanan motifin içinde aranır. Koulali ve Eskil'in motif tabanlı denetimsiz tekstil anomali tespiti çalışması, desen periyodunu otomatik çıkaran ve eğitim için tek bir hatasız örnek isteyen bir yöntemi Patterned Fabrics veri kümesinde dener. Etiketli hata örneği az olduğunda yalnızca hatasız kumaşla öğrenen anomali tespiti iyi bir başlangıçtır; eşik ve yanlış alarm ölçümünü kusur etiketi olmadan anomali tespiti yazımızda anlattık. Hatayı sınıflandırmak (delik mi, leke mi) için ise etiketli örnek gerekir.
| Kumaş türü | Kameraya uygunluk | Asıl zorluk | Önerilen başlangıç |
|---|---|---|---|
| Düz ham dokuma (bez, poplin) | Yüksek | Hav tozu, kenar kayması | Arkadan ışık ve klasik doku analizi |
| Denim | Yüksek | Flamlı iplik ve yıkama efekti hata sanılır | Artikel bazında eşik, önden ve yan ışık |
| Süprem, ribana (yuvarlak örme) | Orta ile yüksek | Gerginlik değişimi, barre'nin hafif görünmesi | Düşük açılı ışık, gerginliği sabit tutan sarım |
| İplik boyalı, ekoseli dokuma | Orta | Hata desenle karışır | Desen periyoduna göre anomali tespiti |
| Jakar ve baskılı kumaş | Düşük ile orta | Desen büyük ve düzensiz | Önce pilotla ölçün, gerekirse desen referansıyla karşılaştırma |
| Kadife, şardonlu, tüylü kumaş | Düşük | Hav yönü görüntüyü değiştirir | Kontrolcü öncelikli, kamera yalnızca belirli hatalar için |
Kumaş hata haritası 4 puan sistemine ve ERP'ye nasıl bağlanır?
Sistemin asıl çıktısı, her hatanın metre konumunu, enine konumunu, boyunu, sınıfını ve görüntüsünü içeren top bazında bir kumaş hata haritasıdır; puanlama, kesim ve durdurma kararları bu haritadan çıkar. ASTM'nin D5430 kumaşları görsel kontrol ve puanlama standardı, katalog sayfasına göre alıcı ve satıcının anlaşması hâlinde top ve sevkiyat kabulünde kullanılabilir; aynı topların farklı puanlama seçenekleriyle çok farklı ceza puanı alabileceğini, anlaşmazlıkta aynı seçeneğin kullanılması gerektiğini de yazar.
Yaygın 4 puan sisteminde hata boyuna göre 1 ile 4 puan alır (3 inçe kadar 1, 9 inçi aşan hata 4 puan), delikler ayrıca puanlanır ve toplam puan 100 yarda kare veya 100 metrekare alana oranlanır. Kamera bu hesabı ancak hata boyunu ve konumunu doğru verirse doğru yapar; müşteriye göre değişen puan kuralları sistemde müşteri bazında tanımlanmalıdır.
- Enkoder: Kontrol makinesinin metre sayacı kameraya bağlanır; top başı, top sonu ve dikiş yerleri kaydedilir.
- ERP: Harita top numarasıyla ERP'deki top kaydına yazılır; puan, kalite sınıfı ve net metre otomatik dolar.
- Kesim: Harita kesim optimizasyonuna gider; hatalı bölgeler kesilir veya parça olarak ayrılır.
- Durdurma: Tekrarlayan hata veya büyük delik için kontrol makinesine durdurma sinyali ve kontrolcü ekranına görüntü gönderilir.
- Belirsiz kayıt: Eşiğe yakın tespitler otomatik puanlanmaz; kontrolcü onaylar veya reddeder, karar kaydedilir.
Yeni artikel geldiğinde ne olacağı baştan tanımlanmalıdır: hatasız birkaç yüz metreyle normal görünüm öğretilir, eşik ilk toplarda kontrolcüyle ayarlanır, artikel ancak bundan sonra otomatik puanlamaya alınır.
İşletmeden hangi veri ve erişim gerekir?
Gereken, her artikelden gerçek toplar, kontrolcülerin bu toplara verdiği puanlar ve hata kataloğudur; binlerce etiketli görüntü baştan gerekmez. Liste şöyledir: pilot artikelleri ve aylık metrajları; her hata sınıfı için fotoğraflı tanım ve puan kuralı; kontrol makinesinin hızı, eni, enkoder sinyali ve montaj yeri; ERP'deki top kaydının alanları; sınırdaki hatalara karar verecek adı belli bir kalite sorumlusu. Mevcut makinenin kumaş yolu ve gerginliği uygunsa yeni makine şart değildir.
Pilot nasıl ölçülmeli?
Pilot, aynı toplar hem kamerayla hem kontrolcüyle kontrol edilerek ve sonuçlar kumaş türü ve hata sınıfı bazında karşılaştırılarak ölçülmelidir. Kontrolcü de hata kaçırdığı için ikisinin farklı bulduğu her yere metre konumundan gidilip ikinci bir kişiyle bakılır; doğru kabul edilen hata listesi böyle oluşur.
- Yakalama oranı: Doğrulanmış 100 hatadan kaçını sistem buldu; geri kalanı kaçan hatadır.
- Yanlış alarm: 100 metrede, hata olmayan kaç yer işaretlendi; kontrolcünün iş yükünü bu belirler.
- Konum doğruluğu: Haritadaki metre ile gerçek yer arasındaki fark.
- Puan uyumu: Top başına sistem puanı ile kontrolcü puanı arasındaki fark ve kalite sınıfı değişen top sayısı.
- Hız: Kontrol makinesinin normal hızında ve en yüksek hızında sonuç.
Sonuçları tek ortalama değil, artikel, hata sınıfı, vardiya ve hız bazında raporlayın; test toplarını eşik ayarında kullanmayın. Hedefler satıcı broşüründen değil, bugünkü kaçan hata ve şikâyet maliyetinizden çıkar. Ölçütlerin eğitimden önce nasıl yazılacağını görsel denetim pilotunda kabul testleri yazımızda ele aldık.
Varsayımsal örnek: üç artikelde pilot sonucu nasıl okunur?
Aşağıdaki örnek varsayımsaldır; sayılar yalnızca yöntemi göstermek içindir. Bir dokuma işletmesi ham kumaş kontrol makinesine iki kamera, arkadan ve yan ışık ekliyor. Pilotta üç artikelden 2.000'er metre, toplam 6.000 metre hem kamerayla hem kontrolcüyle kontrol ediliyor; farklı bulunan yerler birlikte inceleniyor.
| Artikel | Doğrulanmış hata | Sistemin bulduğu | Yakalama | Yanlış alarm | 100 m'de yanlış alarm |
|---|---|---|---|---|---|
| Ham poplin | 80 | 74 | %92,5 | 16 | 0,8 |
| Klasik denim | 90 | 81 | %90 | 24 | 1,2 |
| Flamlı denim | 70 | 49 | %70 | 70 | 3,5 |
| Toplam | 240 | 204 | %85 | 110 | 1,8 |
Hesap basittir: poplinde 74 / 80 = 0,925, yani %92,5 yakalama; kaçan hata oranı %7,5. Flamlı denimde 70 yanlış alarm / 2.000 m × 100 = 100 metrede 3,5 yanlış alarm. Toplamdaki %85 ve 1,8 makul görünür ama flamlı denimin sorununu gizler: bilerek verilen flamlar hata sanılıyor, gerçek kalın yerler ise flamların arasında kayboluyor. İşletme poplin ve klasik denimi kontrolcü onaylı otomatik puanlamaya alıyor, flamlı denimi artikele özel eşikle yeniden ölçene kadar elle kontrol ediyor.
Maliyeti ne belirler, teklif neleri göstermeli?
Maliyeti en çok kumaş eni, hız, yakalanacak en küçük hata, artikel ve desen çeşitliliği ile entegrasyon derinliği belirler. Geniş en ve küçük hata daha fazla kamera, yüksek hız daha güçlü ışık ve işlem gücü, jakar ve baskı daha fazla veri ister; birden fazla ışık düzeni ve mevcut makineye uyarlama işi büyütür. Teklif şu kalemleri ayrı göstermelidir: kamera, lens, ışık ve bilgisayar donanımı; veri toplama ve etiketleme; yazılım ve model; kontrol makinesi, enkoder ve ERP entegrasyonu; devreye alma ve kontrolcü eğitimi; yeni artikel ekleme ve izleme desteği.
Bu projeler neden başarısız olur, başlamadan ne netleşmeli?
Başarısızlık çoğunlukla kameradan değil, kumaşın kendisinden ve ölçüm tasarımından gelir:
- Flam, melanj ve yıkama efektini artikel bazında tanımlamamak.
- Kumaşın masada kırışık ve değişken gerginlikle akması; kırışık her seferinde hata sanılır.
- Arka ışık camında biriken hav tozunu temizlik planına almamak.
- Enkoderin kaymasıyla metre konumlarının bozulması ve hataların kesimde bulunamaması.
- Doğru hata listesini tek bir kontrolcünün kararına dayandırmak.
- Ton farkını kameradan beklemek; bu ayrı bir renk ölçümü işidir.
Başlamadan önce pilot artikellerini, hata kataloğunu, puan kurallarını, kontrol noktasını ve kabul ölçütlerini yazılı hâle getirin. Hatson Tech, kumaş kontrol makinesine bağlanan kamera, ışık, yazılım ve ERP entegrasyonundan oluşan bu düzeni görüntü işleme ile kalite kontrol hizmetimiz kapsamında kurar; artikellerinizi ve kontrol düzeninizi birlikte değerlendirmek için ilk görüşme ve keşif ücretsizdir.