Yapay zekâ projeleri için hangi devlet destekleri var?
Ekim 2026 itibarıyla bir yapay zekâ projesi için üç ana kapı var: TÜBİTAK Teknoloji ve Yenilik Destek Programları Başkanlığı'nın (TEYDEB) hibeleri, KOSGEB'in kredi ve faiz destekleri ve Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın yatırım teşvik belgesi. Bunlardan yalnızca ikisi doğrudan yapay zekâ içindir: TÜBİTAK 1711 Yapay Zekâ Ekosistem Çağrısı ve KOSGEB Yapay Zekâ Kredisi. Diğerleri konu sınırlaması olmayan genel programlardır; yapay zekâ projesi, koşulları sağladığı ölçüde bunlara da başvurabilir.
Bu yazı yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; Hatson Tech destek başvurusu hazırlamaz ve KOSGEB ya da TÜBİTAK başvurularında danışmanlık vermez. Bilgiler 22 Ekim 2026'da kurumların resmi sayfalarından kontrol edildi. Oranlar, limitler ve takvimler çağrıdan çağrıya değişir; örneğin KOSGEB'in Yapay Zekâ Kredisi yönergesi yalnızca Eylül ve Ekim 2026'da iki kez güncellendi. Karar vermeden önce güncel çağrı metnini okuyun.
Hibe, kredi ve teşvik arasındaki fark nedir?
Hibe geri ödenmez ama Ar-Ge içeriği ister; kredi geri ödenir ama Ar-Ge şartı aramaz; teşvik ise yatırımın vergi ve finansman yükünü hafifletir.
- Hibe (TÜBİTAK 1501, 1507, 1707, 1711): Kabul edilen harcamanın belirli bir oranı geri ödemesiz verilir. Projede çözülmemiş bir teknik problem olmalı, proje hakem ya da panel değerlendirmesinden geçmeli ve dönem raporlarıyla izlenmelidir.
- Faizsiz kredi (KOSGEB Yapay Zekâ Kredisi): Belirli hizmetlerin satın alınmasına bağlı, teminat isteyen bir finansmandır.
- Faiz desteği (KOSGEB KOBİ Dijital Dönüşüm): Krediyi banka verir; KOSGEB, onaylanan harcamalar için kullanılan kredinin faiz giderini karşılar.
- Yatırım teşviki (teşvik belgesi): Belge kapsamındaki sabit yatırım için vergi, gümrük ve finansman tarafında destek unsurları sağlar.
Pratik sonuç: Hazır bir yapay zekâ servisini mevcut bir yazılıma bağlamak çoğu zaman Ar-Ge sayılmaz ve hibe programlarına uygun düşmez. Bu tür işler için kredi, faiz desteği ya da normal bütçe daha doğru yoldur.
Hangi program hangi yapay zekâ projesine uyar?
Aşağıdaki tablo programları iki soruya göre ayırır: Kim başvurur ve Ar-Ge'yi kim yapar? Rakamlar 22 Ekim 2026'da resmi sayfalarda yazanlardır.
| Program | Kim başvurur? | Destek şekli | Uyduğu yapay zekâ projesi | Dikkat edilecek koşul |
|---|---|---|---|---|
| TÜBİTAK 1501 Sanayi Ar-Ge | KOBİ ölçeğindeki sermaye şirketi | Hibe: ilk beş projede %75, sonrasında %60; proje başına TÜBİTAK katkısı en fazla 20 milyon TL | Kendi ekibinizin yürüteceği, teknik belirsizliği olan ürün veya süreç geliştirme | Ar-Ge'nin ağırlığı hizmet alınan firmadaysa kritik tespit sayılır |
| TÜBİTAK 1507 KOBİ Ar-Ge Başlangıç | KOBİ ölçeğindeki sermaye şirketi | Hibe: %75; proje bütçesi en fazla 3,5 milyon TL; en fazla 18 ay | Ar-Ge'ye yeni başlayan şirketin daha dar kapsamlı projesi | Firmanın ilk beş projesi için; en az ikisi ortaklı olmalı |
| TÜBİTAK 1707 Sipariş Ar-Ge | Müşteri kuruluş (her ölçek) ile en az bir KOBİ tedarikçi, birlikte | Müşteri tedarikçi giderinin en az %40'ını öder; TÜBİTAK kabul edilen harcamanın %40'ını tedarikçiye hibe verir | Yapay zekâ çözümünü bir KOBİ'ye Ar-Ge projesi olarak geliştirtmek | Pazar araştırması ve teknik yapılabilirlik incelemesi istenir |
| TÜBİTAK 1711 Yapay Zekâ Ekosistem | Müşteri kuruluş, yapay zekâ KOBİ'si ve üniversite ya da kamu araştırma merkezinden oluşan konsorsiyum | Müşteri KOBİ ise tedarikçi giderinin %10'unu öder, TÜBİTAK %70 hibe verir; büyük ölçekliyse %20 ve %60 | Öncelikli alanlardan birinde sektörel bir yapay zekâ çözümü | Yılda bir kez açılır; konsorsiyumsuz başvuru değerlendirilmez |
| KOSGEB Yapay Zekâ Kredisi | Teknogirişim Rozeti olan KOBİ | Faizsiz kredi; işletme başına en fazla 5 milyon TL; 24 ay vade, ilk 12 ay ödemesiz | Hesaplama, depolama, veri işleme ve model kullanımı gibi bulut ve yapay zekâ hizmetleri | Yalnızca KOSGEB listesindeki sağlayıcılardan; kesin teminat mektubu gerekir |
| KOSGEB KOBİ Dijital Dönüşüm | İmalat sektöründeki küçük veya orta ölçekli işletme | Banka kredisine faiz desteği; kredi 1 ile 20 milyon TL arası | Kamera, sunucu, yazılım ve donanım alımı içeren üretim projeleri | Yetkili danışmandan olgunluk raporu şart; ürünler yeni olmalı |
| Yatırım teşvik belgesi (Dijital Dönüşüm Programı) | Yatırım yapacak işletme | Vergi, gümrük ve finansman tarafında destek unsurları | Teknolojik çözümleri iş süreçlerine entegre eden daha büyük yatırımlar | Başvurudan önceki harcamalar kapsama alınmaz |
TÜBİTAK 1501 ve 1507 neyi destekler, kimler başvurabilir?
1501 ve 1507, KOBİ ölçeğindeki sermaye şirketlerinin kendi yürüttüğü Ar-Ge projelerine hibe veren genel programlardır; çağrıda aksi yazmadıkça konu sınırlaması yoktur. TÜBİTAK'ın 1501 program sayfasına göre şahıs şirketleri, adi ortaklıklar, kooperatifler, vakıf ve dernekler başvuramaz. Destek oranı firmanın desteklenen ilk beş projesinde %75, altıncı projeden itibaren %60'tır; proje başına TÜBİTAK katkısı 20 milyon TL ile sınırlıdır ve proje süresi 36 ayı aşamaz.
1507 KOBİ Ar-Ge Başlangıç Destek Programı Ar-Ge'ye yeni başlayan şirketler içindir: destek oranı %75, proje bütçesi en fazla 3,5 milyon TL, süre en fazla 18 aydır ve program, en az ikisi ortaklı olmak koşuluyla firmanın ilk beş projesini hedefler. İki program da yılda iki kez açılan çağrılarla yürür; başvuru TEYDEB'in PRODİS sistemi üzerinden e-imzayla yapılır ve şirketin önce kuruluş bazlı ön kayıt yaptırması gerekir. Desteklenen giderler personel, seyahat, alet-teçhizat-yazılım, malzeme, danışmanlık ve hizmet alımı ile Ar-Ge kuruluşlarına yaptırılan Ar-Ge hizmetleridir.
Yapay zekâ projeleri için önemli bir ayrıntı öncelikli konulardır. 1501'in 2026 yılı 2. çağrı metni, TÜBİTAK'ın 2026-2028 öncelikli konu başlıklarından "Endüstride Teknolojik Sıçrama" ve "Dijital Liderlik" altındaki projelere 5 ek puan verir; bu listede yapay zekâ ve veri bilimi Dijital Liderlik başlığı altındadır. Aynı çağrıda bir kuruluş 1501 ve 1507'ye toplam en fazla iki öneri sunabiliyor ve en fazla 24 ay süreli proje önerilebiliyor.
Yazılımı bir tedarikçiye geliştirtecekseniz hangi program uygun?
Yapay zekâ çözümünü dışarıdaki bir KOBİ'ye Ar-Ge projesi olarak geliştirtecekseniz bakmanız gereken programlar 1501 değil, 1707 ve 1711'dir. 1501 çağrı metni, "Kuruluşun Ar-Ge çalışmalarına katkısı yoktur/sınırlıdır. Projedeki Ar-Ge çalışmaları hizmet alınan kurum/kuruluş tarafından yapılacaktır." tespitini, projenin hakeme gitmeden reddedilebileceği kritik tespitler arasında sayar. Hizmet alımı desteklenen bir giderdir, ama Ar-Ge'nin ağırlığı başvuranda olmalıdır.
1707 Siparişe Dayalı Ar-Ge çağrısında ihtiyaç sahibi müşteri kuruluş (ölçeğine bakılmaksızın) ile KOBİ ölçeğindeki en az bir tedarikçi birlikte başvurur. Ar-Ge'yi tedarikçi yapar, müşteri takip eder. Müşteri dönemsel proje giderlerinin en az %40'ını tedarikçiye öder; TÜBİTAK kabul edilen harcamanın %40'ını tedarikçiye hibe olarak verir. Bütçe en fazla 10 milyon TL, süre en fazla 24 aydır; müşterinin test ve sahada doğrulama yapan personeli de 18 adam-aya kadar desteklenir. Başvuruda pazar araştırması ve teknik yapılabilirlik incelemesi beklenir.
1711 Yapay Zekâ Ekosistem Çağrısı doğrudan yapay zekâ içindir ve yılda bir kez açılır; 2026 çağrısı 2 Ekim 2026'da kapandı. Konsorsiyumda müşteri kuruluş, teknoloji sağlayıcı olarak en az bir KOBİ ve en az bir üniversite araştırma laboratuvarı ya da kamu araştırma merkezi bulunur; TÜBİTAK Yapay Zekâ Enstitüsü de sürecin parçasıdır. Müşteri KOBİ ise sağlayıcının beyan ettiği giderin %10'unu öder, TÜBİTAK kabul edilen harcamanın %70'ini sağlayıcıya hibe verir; müşteri büyük ölçekliyse oranlar %20 ve %60'tır. Müşterinin teknolojiyi bünyesine kazandırmak için harcadığı işgücü de 18 adam-aya kadar %60 oranında desteklenir ve azami destek süresi 24 aydır. 2026'nın öncelikli alanları akıllı üretim; akıllı tarım, gıda ve hayvancılık; finans teknolojileri; iklim ve sürdürülebilirlik ile akıllı eğitim teknolojileriydi.
İki programda da TÜBİTAK'ın muhatabı müşteri kuruluştur; başvuruyu yazılım firması değil, ihtiyaç sahibi şirket yürütür. Vergi mevzuatına göre ilişkili sayılan şirketler aynı projede hem müşteri hem tedarikçi olamaz. Fikri mülkiyet ve çıktıların paylaşımı taraflar arasındaki iş birliği sözleşmesinde düzenlenir; verinizin kimlerle, hangi amaçla paylaşılacağını bu aşamada netleştirin.
KOSGEB'in yapay zekâ projelerine yönelik destekleri nelerdir?
KOSGEB'de yapay zekâya doğrudan yönelik program Yapay Zekâ Kredisi'dir; imalattaki dijital dönüşüm yatırımları için ise KOBİ Dijital Dönüşüm Destek Programı vardır. İkisi de hibe değil, geri ödenen finansmana bağlı desteklerdir.
Yapay Zekâ Kredisi faizsiz ve komisyonsuzdur. İşletme başına üst limit 5 milyon TL, vade 24 ay ve ilk 12 ay ödemesizdir. Başvuru tarihinde geçerli bir Teknogirişim Rozeti (Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın teknoloji tabanlı girişimlere verdiği belge) ve GO Dijital Cüzdan hesabı gerekir; kredi, bankadan alınacak kesin teminat mektubu karşılığında tanımlanır. Kredi yalnızca KOSGEB'in yayımladığı listedeki sağlayıcılardan, hizmet giderleri tablosunda sayılan hizmetler için kullanılır; tablo bugün yüksek performanslı hesaplama, veri depolama, veri işleme, yapay zekâ platformları ve temel model kullanımı gibi kalemleri sayıyor. Kısacası bu kredi bulut ve yapay zekâ altyapısı satın almaya yöneliktir; bir yazılım firmasına özel geliştirme yaptırmanın genel finansmanı değildir.
KOBİ Dijital Dönüşüm Destek Programı imalat sektöründeki (NACE Kısım C) küçük ve orta ölçekli işletmeler içindir; mikro işletmeler yararlanamaz. Başvurudan önce TÜSSİDE, MEXT veya İHKİB tarafından yetkilendirilmiş bir danışmandan dijital dönüşüm ya da olgunluk değerlendirme raporu alınmış olmalıdır. KOSGEB, protokollü bankalardan kullanılan kredinin faiz giderini geri ödemesiz destekler; kredi işletme başına 1 ile 20 milyon TL arasında, vade en fazla 36 aydır. Destek kurulun uygun bulduğu makine, teçhizat, yazılım ve donanım için verilir ve ürünlerin yeni olması gerekir.
Yatırım teşvik belgesi bir yapay zekâ projesinde ne zaman gündeme gelir?
Teşvik belgesi, yapay zekâ projesi bir sabit yatırımın parçası olduğunda gündeme gelir; örneğin bir tesiste donanım, yazılım ve otomasyonun birlikte yenilendiği durumlarda. 30 Mayıs 2025'te yayımlanan Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar (sayı 9903), teknolojik çözümleri iş süreçlerine entegre ederek maliyet azaltımı, verimlilik ve kalite artışı hedefleyen yatırımları "Dijital Dönüşüm Programı" olarak tanımlar ve öncelikli yatırımlar arasında sayar.
Kararda üç ayrıntı alıcılar için önemlidir. Teşvik belgesi başvurusundan önce yapılan yatırım harcamaları belge kapsamına alınmaz; sözleşme imzalayıp ödemeye başladıktan sonra başvurmak geç kalmaktır. Lisans ve know-how gibi maddi olmayan varlıklar için konan %25 sınırı Dijital Dönüşüm Programı'ndaki yatırımlara uygulanmaz. Kararın Türk lirası tutarları her yıl yeniden değerleme oranına göre güncellenir; asgari yatırım tutarını eski bir özetten değil, güncel düzenlemeden kontrol edin. Belge E-TUYS üzerinden düzenlenir ve karar 31 Aralık 2030'a kadar yapılacak başvuruları kapsar.
Bir yapay zekâ projesini desteklenebilir yapan nedir?
Desteklenebilir proje; çözülmemiş bir teknik problemi, bu problemi kimin çözeceğini ve sonucun nasıl ölçüleceğini açıkça yazan projedir. TÜBİTAK çağrı metinlerindeki kritik tespitler neyin reddedildiğini açıkça söyler: Ar-Ge'si başvurudan önce bitmiş, rutin uygulamalardan oluşan, güncel teknolojinin gerisinde kalan, yatırım ağırlıklı, bilgisi yetersiz ya da bütçesi Ar-Ge faaliyetleriyle uyumsuz projeler hakeme gitmeden reddedilebilir. Ekipte proje konusunda en az lisans derecesine sahip bir firma çalışanının bulunmaması da bu listededir. Başvuru yazımına geçmeden önce projenizi şu puan kartıyla sınayın:
| Soru | Zayıf işaret | Güçlü işaret |
|---|---|---|
| Çözülecek teknik problem ne? | "Süreçlerimize yapay zekâ entegre edeceğiz." | Bugünkü yöntemlerle neyin yapılamadığı ve sonucun neden belirsiz olduğu bir paragrafta yazılı. |
| Ar-Ge'yi kim yapacak? | İşin tamamı bir hizmet sağlayıcıda; başvuran yalnızca ödeme yapıyor. | 1501 ve 1507'de çekirdek iş başvuranın ekibinde; 1707 ve 1711'de müşterinin ve tedarikçinin rolleri iş paketlerinde ayrı. |
| Başarı nasıl ölçülecek? | "Verimlilik artacak." | Bugünkü ölçüm, hedef değer, test verisi ve ölçüm yöntemi tanımlı. |
| Veri hazır mı? | "Elimizde çok veri var." | Hangi verinin kullanılacağı, kime ait olduğu, kişisel veri içerip içermediği ve erişim izni belli. |
| Bütçe iş paketlerine bağlı mı? | Büyük bir donanım kalemi, gerekçesiz danışmanlık. | Her gider kalemi bir iş paketine ve bir çıktıya bağlı. |
| Ekip yeterli mi? | Proje konusunda lisans mezunu çalışan yok. | Konuyla ilgili personel ve proje yürütücüsü adıyla belli. |
| Takvim gerçekçi mi? | Harcama başladı, başvuru sonra düşünülecek. | Ön kayıt, e-imza ve teşvik belgesi gibi önkoşullar takvimde. |
Bu puan kartı resmi bir form değildir; amacı "yapay zekâ" kelimesinin tek başına Ar-Ge gerekçesi olmadığını erkenden görmenizi sağlamaktır. Hazır bir dil modeli API'sini mevcut yazılıma bağlamak çoğu durumda rutin bir entegrasyondur; aynı modelin alanınıza özgü, bilinen yöntemlerle çözülemeyen bir problemi ölçülebilir biçimde çözmesi ise Ar-Ge olabilir. Kapsamı kabul ölçütleriyle yazmak için yapay zekâ projesinin kapsamını belirleme yazımıza bakabilirsiniz.
Varsayımsal örnek: üretim hattında görüntü işlemeyle kalite kontrol
Bu örnek varsayımsaldır; gerçek bir şirketi veya başvuruyu anlatmaz. Orta ölçekli bir metal parça üreticisi, hattaki yüzey kusurlarını kamerayla yakalamak istiyor. Kontrol bugün gözle yapılıyor ve hazır bir görüntü işleme sistemiyle yapılan ilk denemeler parlak yüzeylerdeki ince çiziklerde güvenilir sonuç vermemiş. Şirketin dört ihtiyacı var ve her biri farklı bir kapıya çıkıyor:
| İhtiyaç | Aday program | Kontrol edilecek koşul |
|---|---|---|
| Kusur tespit yöntemini kendi mühendisleriyle geliştirmek | TÜBİTAK 1501; ilk projeleri arasındaysa 1507 | Ar-Ge'nin ağırlığı şirket ekibinde mi, konuyla ilgili lisans mezunu çalışan var mı? |
| Yöntemi bir yapay zekâ KOBİ'sine geliştirtmek | TÜBİTAK 1707; akıllı üretim alanında ve bir üniversite laboratuvarı katılıyorsa 1711 | Başvuruyu üretici şirket yapar; 1711 yılda bir açılır |
| Kamera, aydınlatma, endüstriyel bilgisayar ve sunucu almak | KOSGEB KOBİ Dijital Dönüşüm | Olgunluk raporu alınmış mı, ürünler yeni mi? |
| Model eğitimi için bulut hesaplama kullanmak | KOSGEB Yapay Zekâ Kredisi | Teknogirişim Rozeti yoksa bu yol kapalıdır |
İlk karar "Ar-Ge'yi kim yapacak?" sorusunun cevabıdır. Şirkette görüntü işleme deneyimi olan bir mühendis yoksa ve iş tamamen tedarikçiye verilecekse 1501'e başvurmak kritik tespit riskini baştan kabul etmektir; 1707 tam olarak bu yapı için tasarlanmıştır. Donanım ayrı bir finansman kararıdır ve olgunluk raporu başvurudan önce tamamlanması gereken ayrı bir adımdır. Aynı gider için birden fazla programdan destek alınıp alınamayacağını her programın mevzuatında ayrıca kontrol edin. Teknik hazırlık için görüntü işleme ile kalite kontrol yazımız kameradan eşik seçimine kadar adımları anlatır.
Başvurudan önce hangi hatalar projeyi düşürür?
En sık hata, programı projeye göre değil, projeyi programa göre şekillendirmektir. Çağrı metinlerinden çıkan pratik uyarılar:
- Bitmiş işi Ar-Ge diye sunmak: Çalışan bir sistemin üzerine kurulan proje, "Ar-Ge faaliyetleri başvurudan önce tamamlanmış" tespitiyle karşılaşabilir.
- İşin tamamını dışarı vermek: 1501 ve 1507'de başvuranın Ar-Ge'ye katkısının olmaması ya da sınırlı kalması ret gerekçesidir.
- Bütçeyi donanımla şişirmek: Yatırım ağırlıklı projeler ve Ar-Ge'ye katkısı olmayan giderler kritik tespitler arasındadır.
- Önkoşulları son güne bırakmak: TEYDEB başvuruları kuruluş bazlı ön kayıt ve geçerli e-imza ister; 1501 çağrı metni ön kayıt evrakının kapanıştan en az bir iş günü önce TÜBİTAK'a ulaşmasını şart koşar.
- Teşvik belgesinden önce harcamak: Belge başvurusundan önceki harcamalar kapsam dışıdır.
- Eski bir kaynağa güvenmek: Oranlar ve öncelikli alanlar çağrıdan çağrıya değişir; 1711 sayfası da bu çağrıda ek puan uygulamasının kaldırıldığını belirtiyor.
Güncel çağrıyı nasıl takip etmeli?
Programın resmi sayfasını ve o döneme ait çağrı metnini esas alın; bu yazı dahil ikincil özetler yalnızca başlangıç noktasıdır. 1501 ve 1507 yılda iki kez, 1711 yılda bir kez açılır; 1707 için 2026'da üç dönem planlanmıştı. KOSGEB sayfalarında yönergenin revizyon tarihine bakın. Okurken üç soruyu not edin: Kim başvurabilir, hangi giderler desteklenir ve hangi durumlar doğrudan ret sebebidir? Desteğin, izleyicinin değerlendirdiği kabul edilen harcamaya uygulandığını da unutmayın. Projenin toplam maliyetini oluşturan kalemler için yapay zekâ projesi maliyeti yazımıza bakabilirsiniz.
Hatson Tech bu süreçte ne yapar, ne yapmaz?
Açık olalım: Hatson Tech KOSGEB veya TÜBİTAK başvurusu hazırlamaz, başvuru danışmanlığı vermez ve bir projenin destek alacağına dair görüş ya da taahhüt sunmaz. Bu yazıyı, alıcıların sıkça sorduğu bir soruya resmi kaynaklarla cevap vermek için hazırladık.
Bizim alanımız projenin kendisidir: hangi işin yapay zekâya değdiği, verinin buna yetip yetmediği ve pilotun nasıl ölçüleceği. Bu soruları baştan netleştirmek isteyen kurumlar için yapay zekâ danışmanlığı ayrı ve ücretli bir çalışmadır; çıktısı, finansmanı nasıl sağlarsanız sağlayın kullanabileceğiniz yazılı bir öncelik listesi, veri değerlendirmesi ve pilot kapsamıdır. Yazılım geliştirme projelerinde ilk görüşme ve keşif ücretsizdir; projeyi teknik açıdan konuşmak isterseniz ilk görüşmede birlikte bakabiliriz.